ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ- ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 'ਮੱਕਾ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ' ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫੁਲ ਇਸਲਾਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 7 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੈਯਪ ਏਰਦੋਗਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਫੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ।ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੱਖੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ. ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਿਤ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਿਆਧ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਸਮਰਥਿਤ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 'ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਸੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ, ਲੀਬੀਆ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਾਕਾਨ ਫਿਦਾਨ ਨੇ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ 5 ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ:
ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੰਜ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ:
ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ 'ਸਾਂਝੀ ਰੱਖਿਆ' ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਸਭ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ, ਵਪਾਰ, ਸਮੱਗਲਿੰਗ ਅਤੇ 'ਪੁਸ਼-ਇਨ' ਵਰਗੇ ਲਟਕਦੇ ਮਸਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਕੂਟਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਅਹਿਮ ਖ਼ਬਰ- ਸੁਨਹਿਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਸ 'ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁੱਜੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਖ਼ੌਫਨਾਕ ਕਦਮ
ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ 'ਚ ਤਣਾਅ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ , ਓਮਾਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਮਤਭੇਦ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੱਟ
'ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ' ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਰਣਨੀਤਕ ਰਸਤਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਲੰਘਣਾ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ, ਸਿਹਤ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫੌਜੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਫੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰੇ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਗਠਜੋੜ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
ਨੋਟ- ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰ ਦਿਓ ਰਾਏ।
ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ : ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸੁਰੰਗ 'ਚੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ 350 ਵਰਕਰ, ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ
NEXT STORY 
