ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਦੇ IRS ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਨੋਖਾ ਸਕੂਲ : ਬੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਬਕ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈ.ਆਰ.ਐੱਸ. (IRS) ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਢੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਦਵਈ ਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈ.ਆਰ.ਐੱਸ. (IRS) ਅਫ਼ਸਰ ਰੋਹਿਤ ਮਹਿਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ 'ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੀਜ਼' (School of Trees) ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਖੇਡਾਂ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਥਿਰਤਾ (sustainability) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਖੇਡ-ਖੇਡ 'ਚ ਜਵਾਕ ਨੇ ਨਿਗਲੀ 3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਕਿੱਲ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹੱਥ, ਫਿਰ ਇੰਝ ਬਚੀ ਜਾਨ

ਕੀ ਹੈ 'ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੀਜ਼' ਦਾ ਸੰਕਲਪ?
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰੋਹਿਤ ਮਹਿਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗ੍ਰੀਨ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 'ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੀਜ਼' (School of Trees) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਲੈਕਬੋਰਡ ਜਾਂ ਚਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਬੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਿਤ ਮਹਿਰਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਵਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : 'ਸਮਾਗਮ 'ਚ ਨਾ ਆਏ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ 1500 ਰੁਪਏ', 'ਲਾਡਲੀ ਭੈਣਾਂ' ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ

ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਤਰੀਕਾ:
ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਲਾਸਰੂਮ ਜਾਂ ਫਾਰਮਲ ਸਿਲੇਬਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਬੈਂਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ 'ਜੀਵਤ' ਵਰਣਮਾਲਾ (alphabet chart) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 'A' ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਫੋਰੈਸਟੇਸ਼ਨ (Afforestation) ਅਤੇ 'B' ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਾਂਸ (Bamboo) ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਵੀਕੈਂਡ 'ਟ੍ਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ' (tree parties) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ 7 ਤੋਂ 17 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਗਮਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ, ਸੀਡ ਬਾਲਜ਼ (seed balls) ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਚ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਵਰਟੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਮਿਯਾਵਾਕੀ ਜੰਗਲ (Miyawaki Forests) ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਗਮਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਸਿਖਾ ਕੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ : ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੇਨ ਲੈ ਉੱਡਿਆ ਕਬੂਤਰ! ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਪੈ ਗਈਆਂ ਭਾਜੜਾਂ, ਦੇਖੋ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ...

ਸਮਾਜ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਬਣੇ ਰੋਹਿਤ ਮਹਿਰਾ
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਰੋਹਿਤ ਮਹਿਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ 'ਮਾਈਕਰੋ ਫੋਰੈਸਟ' (ਛੋਟੇ ਜੰਗਲ) ਲਗਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਹੁਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕਾਰ ਦੇ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਰੱਖੋ ਅਜਿਹੀ 'ਮੂਰਤੀ', ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ 'ਅਸ਼ੁੱਭ'

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e