ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕੂ ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਚ ਹੈ। ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਸੱਚਮੁਚ ਭਿਆਨਕ ਡਾਕੂ ਸੀ। ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟੋਕਿਆ¸ਮਹਾਤਮਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਓ। ਉਧਰ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਦਾ ਡਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ 'ਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੁੱਟਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਕੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਲਾ 'ਚ ਪਿਰੋ ਲੈਂਦਾ।
ਉਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਜਨਤਾ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ। ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤਕ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ, ਫਿਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਬੁੱਧ ਤੁਰਦੇ ਗਏ। ਜੰਗਲ 'ਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਇਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ''ਠਹਿਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।''
ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਬੋਲੇ, ''ਮੈਂ ਤਾਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਪਰ ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਰੁਕੇਂਗਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?''
ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਬੁੱਧ ਡਰੇ ਨਹੀਂ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ। ਅੰਗੂਲਿਮਾਲ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਲਈ। ਬੁੱਧ ਫਿਰ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, ''ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੇ। ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਚੌਰਾਸੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਛੱਡ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਡਰ, ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ।'' ਸੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ, ਸੰਤ ਦੀ ਵਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਲਦ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਡਾਕੂ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਸੰਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਠਹਿਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲਈ। ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।
ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਭਲਾ ਹੈ, ਕੀ ਬੁਰਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਅਕਰਤੱਵ? ਸਤਿਸੰਗਤ ਤੇ ਸਤਿਸੰਗ 'ਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਸੰਤ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ। ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਤਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਮੰਨੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਪਾਲਣ ਕਰੋ। ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਣਮੰਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ, ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
¸ਬ੍ਰ. ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਸੁਖਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ
ਸਾਕਾ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ
NEXT STORY 
