ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ - ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਜਾਂ ਹੈਸੀਅਤ 'ਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ "ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ" ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਭੀਸ਼ਣ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਹਾਵਤ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਜੋ ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਮੌਜੂਦਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਾਰ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਤੀਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ 'ਭੋਜਪਾਲ' ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦਾ ਯੁੱਧ ਚੇਦੀਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗਾਂਗੇਯਦੇਵ ਕਲਚੁਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੰਗ 'ਚ ਦੱਖਣ ਦੇ ਚਾਲੁਕਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਤੇਲੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੋਏ ਇਸ ਭੀਸ਼ਣ ਯੁੱਧ 'ਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਇਕੱਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪਾਸੇ ਗਾਂਗੇਯਦੇਵ ਅਤੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਤੇਲੰਗ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਇਕ ਲਾਈਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ 'ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗਾਂਗੇਯ ਤੈਲੰਗ' ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ 'ਗਾਂਗੇਯ' ਅਤੇ 'ਤੈਲੰਗ' ਸ਼ਬਦ ਵਿਗੜ ਕੇ 'ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ' ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਈ।
ਅੱਜ ਇਹ ਲੋਕੋਕਤੀ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਟੇਟਸ 'ਚ ਫਰਕ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਬੰਧ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ-ਜਿੱਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 1018-19 'ਚ ਭਾਰਤ ਆਏ ਫਾਰਸੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਲ-ਬਰੂਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 'ਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ 'ਪੱਥਰ' ! ਦੇਸ਼ਾਂ-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਡਿਮਾਂਡ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਖ਼
NEXT STORY 
