ਇਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਾਲਮ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ 2 ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗਣੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ,''ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਨਗਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'' ਸੰਤ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਖ ਤੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੰਤ ਬੋਲੇ,''ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਵੋ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਭਟਕਣ ਲੱਗੋ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਣ। ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਧਲਾ ਪਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਪਿਲਾਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੋਗੇ ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰੋਗੇ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,''ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।'' ਸੰਤ ਫਿਰ ਬੋਲੇ,''ਜੇ ਉਹ ਗੰਧਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਕੋਈ ਵੈਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਣਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਮੰਗ ਲਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ?''
ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,''ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।''
ਫਿਰ ਸੰਤ ਬੋਲੇ,''ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਲੁਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?''
ਸੰਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਧਰ ਗਿਆ।
ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਹਿੱਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।''
