ਜਲੰਧਰ- ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਐਕੁਆਕਲਚਰ (ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ) ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਚਾਨਕ ਉਛਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖਾਰੇ ਬੰਜਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਝੀਂਗੇ (Shrimp) ਦੇ ਤਾਲਾਬ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਖਾਰੇਪਨ ਨੇ ਕਦੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਣਕ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਝੀਂਗੇ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹਰਿਆਣਾ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਾਹਲੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ 2009 ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਾਹਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 'ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫਿਸ਼ਰੀਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' (CIFE) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਟੈਸਟ ਤਾਲਾਬ ਬਣਾਏ ਕਿ ਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਝੀਂਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਨਿਕਲੇ। CIFE-ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ ਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝੀਂਗਾ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। 2014-15 ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ! ਹੁਣ ਇੰਨੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ ਸਕੂਲ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ
ਇਹ ਹਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
ਅੱਜ ਹਰਿਆਣਾ ਸਾਲਾਨਾ 8,000 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਝੀਂਗਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ, ਝੱਜਰ, ਹਿਸਾਰ, ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਸੋਨੀਪਤ ਵਰਗੇ ਕਲੱਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਚੂਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਨਾਗੌਰ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਰਵੀਕਾਂਤ ਮਾਈਆ ਅਨੁਸਾਰ "ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੈਕਟੇਅਰ ਬਾਜਰੇ ਤੋਂ 50,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜ ਝੀਂਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 12 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੰਦਾ ਹੈ"। ਰਵੀਕਾਂਤ ਮਾਲੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2022 ਵਿਚ ਝੀਂਗਾ ਪਾਲਣ ਲਈ ਇਕ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਸੇਲਜ਼ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 2024-25 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 2,500 ਟਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 2,400 ਟਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ (SOI) ਦੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2016 'ਚ ਝੀਂਗਾ ਪਾਲਣ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਲੋਟ ਦੇ ਰੱਤਾ ਖੇੜਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਤਲਾਬ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਖਾਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਝੀਂਗਾ ਪਾਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਗਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 2,400 ਟਨ ਝੀਂਗਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਖਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੀਂਗਾ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵੱਡੀ ਵਾਰਦਾਤ! ਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲੀਆਂ ਤਾੜ-ਤਾੜ ਗੋਲ਼ੀਆਂ
ਕਿਸਾਨ ਕਿਉਂ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ
ਆਰਥਿਕਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 3 ਤੋਂ 3.5 ਟਨ ਦੀ ਵਾਢੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਜਿਨ ਅਕਸਰ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤਾਲਾਬ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10-12 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤਾਲਾਬ ਦੀ ਖੁਦਾਈ, ਫੀਡ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਏਅਰੇਟਰ ਲਈ ਲਾਗਤ ਦੇ 40% (ਔਰਤਾਂ ਲਈ 60%) ਦੀ ਇਕ ਵਾਰ ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੇਰੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਝੀਂਗਾ ਪਾਲਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਹਨ
ਪਿਪਰਾਲੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਜੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਪਾਟ ਸਿੰਡਰੋਮ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਲਾਗ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲੈਬਾਂ ਗਾਇਬ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ (ਲਗਭਗ 13 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ), ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੈਰਿਫ ਵਧਾਏ ਸਨ ਤਾਂ ਫਾਰਮ-ਗੇਟ ਕੀਮਤਾਂ 430 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 350 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਝੂਠ ਦਾ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਕੀਤਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ : ਧਾਲੀਵਾਲ
ਪਿਪਲਾਰੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਬੀਜ ਅਤੇ ਫੀਡ ਲਈ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸੂਬਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੈਚਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਜੇ ਵੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਿਡ-ਡਲੇਮੈਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝੀਂਗਾ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜੋਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਪਰਾਲੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁਣ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਫੀਡ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੀਫੂਡ ਲਈ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੰਜਾਬ 'ਚ Red Alert ਜਾਰੀ! ਮੌਸਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹੋ ਨਵੀਂ ਅਪਡੇਟ, ਵਿਭਾਗ ਨੇ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਵੱਡੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਚ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ, ਟਰੈਕਟਰ ਟਰਾਲੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ
NEXT STORY 
