ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੇ ਖੋੜਾ ਥਾਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੂਰਿਆ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਕਤਲ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਕਰੀਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖੋੜਾ ਦੇ ਨਵਨੀਤ ਵਿਹਾਰ ’ਚ ਅਸਦ ਨੇ ਸੂਰਿਆ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਟ ’ਚ ਚਾਕੂ ਖੋਭ ਕੇ, ਘੁਮਾ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ’ਚ ਕੋਈ ਆਮ ਅਪਰਾਧ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ, ਕਾਤਲ ਅਸਦ ਨੇ ਸੂਰਿਆ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ‘ਕਦੇ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ?’ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਚਾਕੂ ਖੋਭਿਆ ਅਤੇ ਚਾਕੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ’ਚ ਘੁਮਾਇਆ। ਭਾਵ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਚਾਕੂ ਘੁਮਾਉਣ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੇਗਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਸਦ ਬਾਅਦ ’ਚ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸੋਚ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਲਾਲ ਦਰਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਉਮੇਸ਼ ਕੋਲਹੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ’ਚ ਤਰੁਣ ਬਾਟੋਲੀਆ ਆਦਿ ਦੇ ਕਤਲ ਕਾਂਡਾਂ ’ਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅਸਦ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਇਸਦਾ ਕੰਮ ਤਮਾਮ ਕਰ ਦਿਓ।’
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਵਧ ਰਹੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਕੱਟੜਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਿੰਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਖੋੜਾ ’ਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਅਸਦ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਦੋ ਲੋਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਿਸਟਰੀਸ਼ੀਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਪੁਲਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਖਰਕਾਰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮਕਾਨ, ਮਦਰੱਸੇ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਬਕਰੀਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ’ਚ ਚਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਚ ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਈਕ ਦੀ ਆਮ ਲੜਾਈ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਈਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ’ਚ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਫਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
4 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ’ਚ ਤਰੁਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ? ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਨੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੁਬਾਰਾ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਹੰਗਾਮਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਦੁਬਕੇ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਜਦੋਂ ਤਰੁਣ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਇਕੱਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ।
28 ਜੂਨ, 2022 ਨੂੰ ਉਦੈਪੁਰ ’ਚ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਲਾਲ ਦਰਜੀ ਦਾ ਗਲਾ ਵੱਢ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਾਤਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨੂਪੁਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ’ਚ ਪੋਸਟ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਇਕ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਲਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਲੀਟ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਮਜ਼੍ਹਬ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਜੁਲਾਈ, 2022 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ’ਚ ਇਕ ਕੈਮਿਸਟ ਉਮੇਸ਼ ਕੋਲਹੇ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲ ਇਸਲਾਮ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ ਸੋਚ ਤਹਿਤ ਹੋਏ।
18 ਅਕਤੂਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ’ਚ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਵੜ ਕੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਗੁਜਰਾਤ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਸਗੰਜ ’ਚ ਚੰਦਨ ਗੁਪਤਾ 26 ਜਨਵਰੀ, 2018 ਨੂੰ ਤਿਰੰਗਾ ਯਾਤਰਾ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਜਲੂਸ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਚ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਕਾਤਲ ਕੱਟੜ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। 1 ਫਰਵਰੀ, 2018 ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਸਕਸੈਨਾ ਦਾ ਕਤਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਗਾਰਡਨ ’ਚ ਸ਼ਰੇਆਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨਵੰਬਰ 2019 ’ਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਬਾਦ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਕੋਲ ਡਾਕਟਰ ਪ੍ਰੀਤੀ ਰੈੱਡੀ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ 3 ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੈਂਗਰੇਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੇ ਯੂਟਿਊਬਰ ਸਲੀਮ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦੇ ਘਰ ’ਚ ਵੜ ਕੇ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਨੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਲੀਮ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦਾ ਕਸੂਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ’ਚ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾ ਮਜ਼੍ਹਬ, ਪੰਥ ਜਾਂ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ, ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ’ਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਉਸ ’ਚ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਰ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੈ? ਅਨੇਕਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ‘ਗੁਸਤਾਖ਼-ਏ-ਨਬੀ ਕੀ ਏਕ ਹੀ ਸਜ਼ਾ, ਸਿਰ ਤਨ ਸੇ ਜੁਦਾ, ਸਿਰ ਤਨ ਸੇ ਜੁਦਾ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਦਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ’ਚ ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਕੇ ਸਮੂਹਿਕ ਵਤੀਰਾ ਅਪਨਾਉਣ ਦਾ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਸੂਰਿਆ ਚੌਹਾਨ, ਤਰੁਣ ਬਾਟੋਲੀਆ, ਅੰਕਿਤ ਸਕਸੈਨਾ, ਧਰੁਵ ਤਿਆਗੀ ਆਦਿ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਇਸਦਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
-ਅਵਧੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ
NEXT STORY 
