ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਦੀ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਲੇਟ-ਲਤੀਫੀ ਕਾਰਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹਨ :
* 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ‘ਚੱਕ੍ਰਧਰਪੁਰ’ (ਝਾਰਖੰਡ) ’ਚ ਇਕ ਲਾਚਾਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਨਵਜੰਮੀ ਧੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਗੱਤੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ’ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬੈਗ ’ਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਘਰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
* 6 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਰੀਵਾ’ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਪਿੰਡ ‘ਮਨਗਵਾਂ’ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਜੀ ’ਤੇ ਲਿਟਾ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਰਸਤੇ ’ਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਮੰਡਲਾ’ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ‘ਨੈਗਵਾਂ’ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਜਣੇਪਾ ਦਰਦ ਹੋਈ ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੋਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਸਤੇ ’ਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਟੋ ’ਚ 4 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 10 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ’ (ਓਡਿਸ਼ਾ) ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਰੈਫ਼ਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਬਿਮਾਰ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਦਾ ਰਸਤੇ ’ਚ ਟਾਇਰ ਫਟ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਬਦਲਵੀਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਪਹੁੰਚਣ ’ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ’ਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਗੁਮਲਾ’ (ਝਾਰਖੰਡ) ਦੇ ‘ਚੈਨਪੁਰ’ ਤੋਂ ‘ਰਾਂਚੀ’ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਮਾਰ 14 ਸਾਲਾ ‘ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਲੋਹਰਾ’ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ’ਚ ਹੀ ਤੜਫ਼-ਤੜਫ਼ ਕੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚੀ ਪਰ ਉਹ ਖਰਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਧੱਕਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਟਾਰਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
* 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਜਾਮਤਾੜਾ’ (ਝਾਰਖੰਡ) ਸਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਧਨਬਾਦ’ (ਝਾਰਖੰਡ) ’ਚ ‘ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ’ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ‘ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ’ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ’ਚ ‘ਰਾਂਚੀ’ ਰੈਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਪਰ 4 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
* 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਗੁਮਲਾ’ (ਝਾਰਖੰਡ) ’ਚ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਬੱਚੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੋਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ‘ਰਾਏਪੁਰ’ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ) ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਇਕ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਾਲ ਕੀਤਾ ਪਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਮਜਬੂਰੀ ’ਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੜਫ਼ਦੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਪਿਕਅੱਪ ਵਾਹਨ (ਲੋਡਰ) ’ਚ ਲੱਦ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਣਾ ਪਿਆ।
* ਅਤੇ ਹੁਣ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਫਿਲੌਰ’ (ਪੰਜਾਬ) ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੋਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੂੜੇ ਵਾਲੀ ਰੇਹੜੀ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ’ਚ ਇਕ ਘੰਟਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਦੀ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤੜਫ਼ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣੀ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਤੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤੜਫ਼ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਦਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਵੇ।
–ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਰੇ ?
NEXT STORY 
