ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ : ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਕਰੰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਪ੍ਰਚਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨਕਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ। 2018-19 ਤੱਕ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਘਾਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਹੋਰ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੋਟ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ "ਸਾਫ਼ ਨੋਟ ਨੀਤੀ" ਤਹਿਤ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ 98% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੋਟ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ₹5,669 ਕਰੋੜ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਹੀ ਜਨਤਕ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ 2026 ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਲੀਗਲ ਕਰੰਸੀ ਹਨ?
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਆਨ-ਰਿਕਾਰਡ, ਬੀ. ਸ਼ਰਵੰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ 2026 ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਰਹਿਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਅਸੁਵਿਧਾ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਡੀ ਬੀਅਰਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ: ਭਾਰਤ ਬਣਿਆ ਗਲੋਬਲ ਡਾਇਮੰਡ ਹੱਬ, 2025 ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗ੍ਰੋਥ
ਤੁਸੀਂ 2026 ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਜਦੋਂਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਰਹਿਣਗੇ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ RBI ਦੇ 19 ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। RBI ਦੇ 19 ਦਫਤਰ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਭੋਪਾਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਗੁਹਾਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਜੰਮੂ, ਕਾਨਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਮੁੰਬਈ, ਨਾਗਪੁਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਟਨਾ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅਤੇ ਬੇਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ ₹20,000 ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਕਰੇਗਾ ਮਦਦ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ RBI ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟ ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ RBI ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਜਾਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੈਧ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ RBI ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਲੋੜ?
ਖੇਤਾਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਮਨੀਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਫ, ਇੱਕ ET ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ RBI ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ/ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੇ ਆਡਿਟਯੋਗ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ RBI ਜਾਂ India Post ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ, PAN/KYC ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਰਸੀਦਾਂ, ਨਕਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਨਖਾਹ ਸਲਿੱਪਾਂ, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨਾਂ ਅਤੇ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੰਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਸਲਿੱਪਾਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਦਫਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਸੀਦਾਂ ਅਤੇ ਫੰਡ ਸਰੋਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਰੱਖਣਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : 'ਇੱਕ ਘੰਟੇ 'ਚ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਐਕਸ਼ਨ ਲਓ...' ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ
ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇਵੇ?
ਬੈਂਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਧਿਲ ਸ਼ੈੱਟੀ, ਈਟੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨੋਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਕਲਪ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਫ ਇਹ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸਚੇਂਜ/ਜਮਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਆਰਬੀਆਈ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ?
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ "ਸਾਫ਼ ਨੋਟ ਨੀਤੀ" ਤਹਿਤ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਪੜਾਅਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਨੋਟਬੰਦੀ ਨਹੀਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ)। ਸ਼ੰਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੁਰੰਤ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ 500% ਟੈਰਿਫ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਰਾਰਾ ਜਵਾਬ
NEXT STORY 
