ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ - ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ (ਡੀ.ਏ.ਈ) 26 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 'ਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
ਇਹ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਲਾਂਟ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਲਪਕਮ 'ਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (IGCAR) ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 26 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ (DAE) ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਮੋਹੰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ IGCAR ਅਤੇ ਭਾਭਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (BARC) ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲਾਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਪਰ-ਕਲੋਰੀਨ ਥਰਮੋਕੈਮੀਕਲ ਚੱਕਰ ਕੀ ਹੈ?
ਕਾਪਰ-ਕਲੋਰੀਨ (Cu-Cl) ਥਰਮੋਕੈਮੀਕਲ ਚੱਕਰ ਤਕਨੀਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਸਿਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਟੀਲ, ਸੀਮਿੰਟ, ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੇਗੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹੁਲਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਗਵਾਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਬਾਲਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਟੀਲ, ਖਾਦ, ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਲਣ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਹੁਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।
ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ : ਸਕੂਲ ਬੱਸ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ, 20 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਯੁਗਾਂਡਾ 'ਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ
NEXT STORY 
