ਮੈਲਬੌਰਨ: ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦੇ ਹੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੋਣੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ 'ਚ ਵੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪਿੱਛੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਫਾਰਸ ਦੀ 'ਯਖਚਾਲ' ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਭੰਡਾਰਨ
ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਕਨੀਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 550 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ (ਆਧੁਨਿਕ ਈਰਾਨ) ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਾਰਸੀਆਂ ਨੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਯਖਚਾਲ' ਨਾਮ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਦੇ ਛੱਤੇ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਭੰਡਾਰਿਤ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਅਤੇ 'ਫਲੂਦਾ' (ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਅਤੇ ਸੇਵੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਮਿਠਾਈ) ਵਰਗੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਪਸਾਰ
ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਚੀਨ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 650 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ 'ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 'ਬੂਜ਼ਾ' ਅਤੇ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ 'ਬਸਤਾਨੀ' ਵਰਗੀਆਂ ਲਚਕੀਲੀਆਂ (Stretchy) ਆਈਸਕ੍ਰੀਮਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਟਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (618–907) ਦੌਰਾਨ 'ਸੁਸ਼ਨ' ਨਾਮਕ ਮਿਠਾਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਠੋਸ-ਤਰਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਬਨਾਵਟ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
16ਵੀਂ ਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਤਕਨੀਕ 'ਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਏ। 1558 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਜਿਆਮਬਾਤਿਸਤਾ ਡੇਲਾ ਪੋਰਤਾ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰਾ (ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ) ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਚੀਨੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਢੇਲਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਨਰਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਬਨਾਮ ਫਰਾਂਸ
ਆਧੁਨਿਕ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਜੰਗ ਆਧੁਨਿਕ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੈਸਿਪੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚਾਲੇ 1690 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
• ਇਟਲੀ: 1694 ਵਿੱਚ ਅਲਬਰਟੋ ਲਾਤੀਨੀ ਨੇ 'ਮਿਲਕ ਸੋਰਬੇ' ਦੀ ਰੈਸਿਪੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ 'ਜੇਲਾਟੋ' ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਫਰਾਂਸ: 1692 ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਓਦੀਜੇ ਨੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੋਰਬੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਓਦੀਜੇ ਦੀ ਰੈਸਿਪੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਖੁਰਚਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ।
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਕ੍ਰੀਮੀ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਾਕ ਕਲਾ (Cooking art) ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e
ਵੱਡੀ ਖਬਰ; ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਰਿਜ਼ੋਰਟ 'ਚ ਧਮਾਕਾ: ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ
NEXT STORY 
