ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਬੀਤੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ (ਆਯਾਤ) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਵਧੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ, ਖਰੀਦ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ₹1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ₹1.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਨਾਲੋਂ 15.6% ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ ₹84,643 ਕਰੋੜ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2013-14 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ₹43,746 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2029 ਤੱਕ ਸਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ₹3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ₹50,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਬਰਾਮਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ 2013-14 ਦੇ ₹686 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 56 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਧ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ₹38,424 ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ₹23,622 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 62.66% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦ ਹੁਣ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਹਿਮ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰੱਖਿਆ ਖਰੀਦ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹਨ। 'ਡਿਫੈਂਸ ਪ੍ਰੋਕਿਓਰਮੈਂਟ ਮੈਨੂਅਲ 2025' ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ ₹1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਰੈਵੇਨਿਊ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਰੱਖਿਆ R&D ਬਜਟ 2014-15 ਦੇ ₹13,716.14 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 112% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਕੇ 2026-27 ਵਿੱਚ ₹29,100.25 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2022-23 ਤੋਂ R&D ਬਜਟ ਦਾ 25% ਹਿੱਸਾ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 'iDEX' ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ 676 ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ 551 ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੰਟਰੈਕਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਦੀਆਂ 175 ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 159 ਦਾ ਦੇਸੀਕਰਨ ਕਰਕੇ 91% ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਬਪੱਖੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e
Bank ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਰ'ਤਾ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਐਲਾਨ, SBI ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ
NEXT STORY 
