ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ: ਦੇਸ਼ 'ਚ ਵਧ ਰਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ UPI ਅਤੇ IMPS ਰਾਹੀਂ 10,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਭੇਜਣ 'ਤੇ 1 ਘੰਟੇ ਦਾ 'ਕੂਲਿੰਗ ਪੀਰੀਅਡ' ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਕਦਮ
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਫਰਾਡ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 22,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ 10,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੁੱਲ ਫਰਾਡ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਫ 45 ਫੀਸਦੀ ਹਨ, ਪਰ ਕੁੱਲ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 98.5 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 8 ਮਈ 2026 ਤੱਕ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
1 ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੇਰੀ: 10,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ 1 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਹੋਲਡ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਕਰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਰੱਦ (Cancel) ਵੀ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ: 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ 'ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ' (Trusted Person) ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਵੱਡੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ: 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੜਤਾਲ (Verification) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕਿੱਲ ਸਵਿੱਚ (Kill Switch): ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਚੈਨਲ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ 1 ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ?
ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਰਾਡ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ' (ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ) ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 1 ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਛੋਟ?
ਕੁਝ ਖਾਸ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਇਸ ਕੂਲਿੰਗ ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ...
1. ਮਰਚੈਂਟ ਪੇਮੈਂਟ: ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੁਗਤਾਨ।
2. ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸੰਪਰਕ: ਵ੍ਹਾਈਟਲਿਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ (ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵ) ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪੈਸੇ।
3. ਹੋਰ: ਈ-ਮੈਂਡੇਟ, ਚੈੱਕ ਅਤੇ NACH ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ UPI ਦੇ 'ਇੰਸਟੈਂਟ ਪੇਮੈਂਟ' (ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ) ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਠੱਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e
'ਤੂੰ ਕਾਲਾ ਏਂ, ਮੈਂ ...!' ਪਤਨੀ ਨੇ 1 ਲੱਖ ਦੇ ਕੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਘਰੇ ਸੱਦ ਲਿਆ ਬੰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ...
NEXT STORY 
