ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਦ ਦੇਸ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਚਰਚਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵਨਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਣ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੰਗਾਲ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ 1937 ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ 'ਤੁਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਉਪ-ਨੇਤਾ ਗੌਰਵ ਗੋਗੋਈ ਸਮੇਤ 8 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬੋਲਣਗੇ।
ਬੀਜੇਪੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੰਬਿਤ ਪਾਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜੇਬੀ ਮਥਰ ਨੇ ਭਾਜਪਾ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ 7 ਨਵੰਬਰ 1875 ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਜਨ ਗਣ ਮਨ' ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੇ ਆਪਣੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ, ਤਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਨੇ ਆਪਣੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਜਕੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰ, ਨਾਅਰਾ ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਊਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ।" ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕੇ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦਾ 150 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਈ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੇ ਆਪਣੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੇ ਆਪਣੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਨੇ ਆਪਣੀ 100ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਲਈ ਜੀਣ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਗੀਤ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।"
ਚਰਚਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਤਿੱਖਾ ਹਮਲਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੇ ਬਟਵਾਰੇ 'ਤੇ ਝੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਟਵਾਰੇ ਲਈ ਵੀ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਦੁਆਰਾ 1875 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਝੁਕ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ 'ਸਿੰਘਾਸਨ ਡੋਲਦਾ' ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾਹ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੀ ਹੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੰਨਾਹ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨਾਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੀ 'ਆਨੰਦ ਮੱਠ' ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਖੁਬਧ" (irritate) ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' 'ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਨਕਾਬ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣ ਅਤੇ 'ਤੁਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ INC (ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ) ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ MMC (ਮੁਸਲਿਮ-ਲੀਗੀ ਮਾਓਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ) ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਥੋਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਗੀਤ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਸੇ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗ ਸੀ।
ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਦੀ 150 ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ 'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਇਕ-ਇਕ ਕਰ 3 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ! ਅਲਰਟ ਮਗਰੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਈਆਂ ਭਾਜੜਾਂ
NEXT STORY 
