दु:खेष्वनुद्विग्नमना: सुखेषु विगतस्पृह:।
वीतरागभयक्रोध: स्थितधीर्मुनिरुच्यते॥ ५६॥
ਦੁਹਖੇਸ਼ਵ ਅਨੁਦਵਿਗਨ-ਮਨਾਹ੍ਰ ਸੁਖੇਸ਼ੁ ਵਿਗਤ-ਸ੍ਰਪ੍ਰਿਹਹ।
ਵੀਤ-ਰਾਗ-ਭਯ-ਕ੍ਰੋਧਹ ਸ੍ਰਥਿਤ-ਧੀਰ੍ਰ ਮੁਨਿਰ ਉਚ੍ਰਯਤੇ ।।56।।
ਦਹਖੇਸ਼ੁ-ਤਿੰਨਾਂ ਤਾਪਾਂ ਵਿਚ (ਰਾਗ, ਭੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ) ; ਅਨੁਦ੍ਰਵਿਗਨ-ਮਨਾਹ-ਮਨ ਵਿਚ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ; ਸੁਖੇਸ਼ੁ-ਸੁੱਖ ਵਿਚ; ਵਿਗਤਸਪ੍ਰਿਹਹ੍ਰ-ਬਿਨਾਂ ਰੁਚੀ ਹੋਣ ; ਵੀਤ-ਮੁਕਤ; ਰਾਗ-ਆਸਕਤੀ (ਬੱਝਣਾ); ਭਯ-ਡਰ; ਕ੍ਰੋਧਹ੍ਰ-ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ; ਸ੍ਰਥਿਤ-ਧੀਰ- ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ; ਮੁਨਿਹ੍ਰ-ਮੁਨੀ; ਉਚ੍ਰਯਤੇ-ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ : ਜਿਹੜਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ ਤਾਪਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ, ਡਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵ : ਮੁਨੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ-ਜਿਹੜਾ ਸੁੱਕੇ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿੜਕੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਅਸਲ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਮੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਕ ਮੁਨੀ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਮੁਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨਾਸਾਵ੍ਰਰਿਸ਼ਿਰ੍ਰ ਯਸ੍ਰਯ ਮਤਮ੍ਰ ਨ ਭਿੰਨਮ੍ਰ (ਮਹਾਭਾਰਤ, ਵਨ ਪਰਵ 313-117) ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਸ੍ਰਥਿਤਧੀਰ ਮੁਨੀ ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਥੇ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਥਿਤਧੀਰ ਮੁਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿ ਨਿਸ਼ੇਸ ਮਨੋਰਥਾਂਤਰ (ਸਤੋਤਰ ਰਤਨ 43) ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵਾਸਦੇਵ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ। (ਵਾਸੁਦੇਵਹ੍ਰ ਸਰਵਮਿਤਿ ਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਦੁਰ ਲਭਹ੍ਰ) ਉਹ ਸਥਿਰ ਚਿਤ ਮੁਨੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨਾਂ ਤਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਰਤਾ ਵੀ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ (ਤਾਪਾਂ) ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਪਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਰਤਾ ਜਿਹੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਝ ਹੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦੇ ਅਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਦਕਾ ਹੀ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਸੁਖੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਗ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਰਾਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਇੰਦਰੀ-ਆਸਕਤੀ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਨਾ ਰਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੈਰਾਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਭਗਵਤ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਅਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ
NEXT STORY 
