ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ 3 ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਜ-ਕਾਜ ਸੰਭਾਲ ਸਕਣ। ਇਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ,''ਪੁੱਤਰੋ, ਸਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ 4-4 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਕਫੇ 'ਤੇ ਇਸ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਜਾਓ ਅਤੇ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?''
ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ 'ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬੋਲਿਆ,''ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਟੇਢਾ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।''
''ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਮੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ 'ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਸੀ।'' ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਰੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
ਫਿਰ ਤੀਜਾ ਬੋਲਿਆ,''ਭਰਾਵਾ, ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤ ਦਰੱਖਤ ਦੇਖ ਆਇਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।''
ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ,''ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਦਰੱਖਤ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਦਰੱਖਤ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਉਸ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਗੱਲਾਂ ਗੰਢ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੋ।''
''ਪਹਿਲੀ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਤੇ ਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੇਖੋ-ਪਰਖੋ। ਫਿਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਵਸਤੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਦੂਜੀ, ਹਰ ਮੌਸਮ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁੱਕਦਾ-ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੀਜੀ ਗੱਲ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅੜੇ ਨਾ ਰਹੋ। ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਜਾਣੋ।''
ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ
NEXT STORY 
