ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੂਬੇ ਮਣੀਪੁਰ ’ਚ 3 ਮਈ, 2023 ਨੂੰ ‘ਮੇਇਤੀ’ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਐੱਸ. ਟੀ. ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਰੁੱਧ ‘ਕੁਕੀ’ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਿਤ ‘ਆਦਿਵਾਸੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ’ ਵੱਲੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ‘ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਮਾਰਚ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ’ਚ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਿੰਸਾ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ’ਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ‘ਐੱਨ. ਬੀਰੇਨ ਸਿੰਘ’ (ਭਾਜਪਾ) ਵੱਲੋਂ 9 ਫਰਵਰੀ, 2025 ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 13 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ’ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਗਾ ਕੇ ਰਾਜਪਾਲ ‘ਅਜੇ ਭੱਲਾ’ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 4 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ‘ਯੁਮਨਾਮ ਖੇਮਚੰਦ ਸਿੰਘ’ (ਭਾਜਪਾ) ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਅਾਂ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹਨ :
*1 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਕੁਕੀ’ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ‘ਕਾਂਗਪੋਕਪੀ’ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ‘ਤਾਈਖਾਂਗ’ ਪਿੰਡ ’ਚ 2 ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ 3 ਕੁਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਅਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 4 ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ’ਚ 10 ਮਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
*2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਕਾਂਗਪੋਕਪੀ’ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਹੀ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ’ਚ 25 ਹੋਰ ਮਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
*4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਇੰਫਾਲ ਈਸਟ’ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ‘ਲਮਲਾਈ’ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
*7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਫੌਜ ਨੇ ‘ਚੁਰਾਚਾਂਦਪੁਰ’ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ‘ਦੱਖਣ ਥੀਂਜਿੰਗ’ ’ਚ ਲੱਗਭਗ 10 ਕਿਲੋ ਆਈ. ਈ. ਡੀ. (ਧਮਾਕਾਖੇਜ਼ ਸਮੱਗਰੀ) ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।
*13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਤਾਮੇਂਗਲੋਂਗ’ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ‘ਕੁਕੀ’ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ‘ਟੋਲਸੇਨ’ ’ਚ 2 ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ 4 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਅਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
*15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਤਾਮੇਂਗਲੋਂਗ’ ਦੇ ‘ਜਿਰੀਬਾਮ’ ’ਚ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ’ਚ 2 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
*16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਕਤ ਘਟਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ‘ਨਾਗਾ’ ਪਿੰਡ ‘ਚਾਵਾਂਗਨਿੰਗ’ ’ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ’ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸੀ. ਆਰ. ਪੀ. ਐੱਫ. ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ’ਚ 2 ਮਕਾਨ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
*20 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਕਾਂਗਪੋਕਪੀ’ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸਾਂ ਵਲੋਂ 6 ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਿਰੁੱਧ ‘ਕੁਕੀ’ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕਾਂ ’ਚ ਪਥਰਾਅ ਅਤੇ ਸਾੜਫੂਕ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਭੜਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ‘ਇੰਫਾਲ’ ਤੋਂ ‘ਦੀਮਾਪੁਰ’ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
*...ਅਤੇ ਹੁਣ 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਤਾਮੇਂਗਲੋਂਗ’ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ‘ਨਾਗਾ’ ਅੱਲ੍ਹੜ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ‘ਮੇਇਤੀ’ ਅਤੇ ‘ਕੁਕੀ’ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ‘ਨਾਗਾ’ ਪਿੰਡਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਕੁਕੀ’ ਅਤੇ ‘ਨਾਗਾ’ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ’ਚ ‘ਨਾਗਾ’ ਅਤੇ ‘ਕੁਕੀ’ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਕਈ ‘ਨਾਗਾ’ ਪਿੰਡਾਂ ’ਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਮਕਾਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ’ਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ‘ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਕੌਂਥੋਜਮ’ ਨੇ ਬੀਤੀ 3 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ’ਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਬੇ ’ਚ ਜਾਰੀ ਜਾਤੀ ਹਿੰਸਾ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 306 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਦਕਿ 49 ਵਿਅਕਤੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
‘ਕੁਕੀ’ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਨਾਗਾ’ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ‘ਕੁਕੀ’ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ’ਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸਕੂਲ-ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ। ਸੂਬੇ ਦਾ 7 ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਜੰਗੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਸ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ’ਚ ਜਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਵੀ ਦਾਅ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਲਝਾ ਲਵੇਗੀ, ਓਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਿਛਲੇ 40 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਅਸ਼ਾਂਤ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਉਠੀਕ ’ਚ ਹਨ।
—ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
ਜ਼ੈੱਨ ਜ਼ੀ : ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਧਾਰ ਅਜੇ ਤਿੱਖੀ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ
NEXT STORY 
