ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ’ਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਕਈ ਡਿਵੈੱਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਨਪੁਟ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਲਾਗਤ ’ਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੰਡਿੰਗ ’ਚ ਸਖ਼ਤੀ ਕਾਰਨ 6 ਤੋਂ 9 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੁਬਈ ’ਚ 2026 ਤੱਕ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 45,000 ਯੂਨਿਟਾਂ ’ਚੋਂ ਲੱਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ 2027 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਟਲ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨਾਰੌਕ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੁੱਲ ਨਿਰਮਾਣ ਲਾਗਤ ’ਚ ਲੱਗਭਗ 30 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੁਬਈ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈਣ-ਦੇਣ ’ਚ ਲਗਭਗ 70 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਗ, ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਾਂਚਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ’ਚ ਅਮੀਰਾਤ ’ਚ ਲਗਭਗ 1,592 ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ 4,82,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ 366 ਅਰਬ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਅਨਾਰੌਕ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਈ. ਐੱਮ. ਈ. ਏ. ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਜ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘2026 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲ ’ਚ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਹੇਗੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, 6 ਤੋਂ 12 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੈ।’’
ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਵਿਘਨ : ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ’ਚ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਦਰਾਮਦ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ’ਚ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤ ’ਚ 18 ਤੋਂ 28 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਿਰੈਮਿਕ, ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਫੇਕੇਡ ਸ਼ੀਟਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਾਵਟੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਕੈਨੀਕਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਪਲੰਬਿੰਗ (ਐੱਮ. ਈ. ਪੀ.) ਹਿੱਸੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚੋਂ ਹਨ।
ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਦੁਬਈ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸਪਲਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਬਈ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦੂਜੇ ਰਸਤਿਆਂ ਤੋਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।’’
ਮਾਰਚ ’ਚ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਉਤਪਾਦਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਾਬੂਧਾਬੀ ’ਚ ਸਥਿਤ ਐਮੀਰੇਟਸ ਗਲੋਬਲ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਅਲ ਤਾਵੀਲਾ ਸਹੂਲਤ ’ਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਹਾਲੀ ’ਚ 12 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਬਹਿਰੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੱਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਗਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਦੁਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਮਾਰਕੀਟ ਮਾਹਿਰ ਆਦਿੱਤਿਆ ਅਰਨੇਸਟ ਜੌਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਗਭਗ 58 ਫੀਸਦੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਜੇ ਵੀ 0.20 ਫੀਸਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪੜਾਅ ’ਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਪਲਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਵਿਘਨ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ’ਚ ਦੇਰੀ, ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ’ਚ ਵਾਧੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਵੈੱਲਪਰ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਡਿਊਲ ’ਚ ਬਫਰ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ’ਚ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੁਣ ਅਸਲ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ 60 ਫੀਸਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਡਲਿਵਰੀ ’ਚ 7 ਤੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ’ਚ ਵਿਘਨ ਦੇ ਕਾਰਨ 6-12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਦਿਲਾਸ਼ਾ ਸੇਠ
‘ਸਸਤੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ’ਚ’ ਲੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕ!
NEXT STORY 
