ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਦਾ ਸੁਰੂਚੀ ਸੀ। ਸੁਨੀਤੀ ਤੋਂ ਧਰੁਵ ਅਤੇ ਸੁਰੂਚੀ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ ਸੁਰੂਚੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੁਨੀਤੀ ਨੂੰ ਉਹ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰੁਵ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਸੁਰੂਚੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਗੋਦ 'ਚੋਂ ਹੇਠਾ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਝਿੜਕਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ''ਇਹ ਗੋਦ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਮ ਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਗਰਭ 'ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।'' ਧਰੁਵ ਸੁਰੂਚੀ ਦੇ ਇਸ ਮਾੜੇ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਕੋਲ ਗਏੇ। ਆਪਣੀ ਸੌਂਕਣ ਦੇ ਇਸ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁਨੀਤੀ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ''ਪੁੱਤਰ ! ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਹੁਦਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'' ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਧਰੁਵ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾ ਕੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਅਖੀਰ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਦੁਆਦਸ਼ਾਕਸ਼ਰ ਮੰਤਰ (ਓ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ) ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਦੇ ਯਮੁਨਾ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਮਧੁਵਨ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਧਰੁਵ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਮਧੁਵਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਕੈਥ ਅਤੇ ਬੇਰ, ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ 'ਚ ਧਰੁਵ ਦਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰੁਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰੁਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਧਰੁਵ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਧਿਆਨ 'ਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰੁਵ ਨੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਪਦਮਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਧਰੁਵ ਅਗਿਆਨ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਛੂਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਲਕ ਧਰੁਵ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਸਰਸਵਤੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਦਿਲੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ..... ਪਦ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਪਰਤਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਧਰੁਵ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦੀ ਰਾਜ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰੁਵ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਚਾਟ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਆਇਆ। ਧਰੁਵ ਮੌਤ ਦੇ ਮਕਸਦ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਸਵਰਗ 'ਚ ਪਧਾਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਵਿਚਲ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਸਥਿਤ ਧਰੁਵ ਤਾਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ ਮਸੂਰੀ (ਦੇਖੋ ਤਸਵੀਰਾਂ)
NEXT STORY 
