ਭਾਰਤਵਰਸ਼ 'ਚ ਇਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸੱਤਵਾਦੀ, ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ, ਦਾਨੀ, ਤਪੱਸਵੀ, ਨਿਮਰ, ਸੰਤੋਖੀ ਤੇ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਯੁੱਗਗਰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਹਿੰਸਾ, ਚੋਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਆਦਿ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਵਤਾ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ੁਦ ਈਸ਼ਵਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕਸੂਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪਰਮ ਸਿੱਧ, ਪਰਮ ਤਪੱਸਵੀ ਗਿਆਨੀ ਯੋਗੀਰਾਜ ਪਰਮਹੰਸ ਸ਼੍ਰੀ 1008 ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1355 ਈ. ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੱਗਭਗ 53 ਕੋਹ ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਕਸੂਰ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਿਆਸ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਭੋਲਾ ਮੱਲ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਪਿੰਡ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਧਿਆਨਦਾਸ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਖੀਰ ਇਸ ਲਾਲ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆਪ ਜੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਲਾਹੌਰ, ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਰਿਆਸ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ, ਮਾਨਸਰੋਵਰ, ਬਦਰੀਨਾਥ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਿਲਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਕਸਬੇ ਧਿਆਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਏ।
ਆਪ ਦੀ ਦਿਆਲਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪ ਦੇ ਸਿੱਧ ਪੀਠ ਦਰਬਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਧਿਆਨਪੁਰ ਤੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਵਸੇ ਆਪ ਦੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨਪੁਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਪਰਮ ਸਿੱਧ, ਪਰਮ-ਤਪੱਸਵੀ, ਗਿਆਨੀ, ਯੋਗੀਰਾਜ, ਪਰਮਹੰਸ ਸ਼੍ਰੀ 1008 ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਪਏ।
ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਜੀਵਨਕਾਲ 'ਚ ਸੌ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਵਾਧੇ ਤੇ ਆਤਮ ਉੱਨਤੀ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਲਾਲ ਦਾਸ, ਲਾਲ ਸਵਾਮੀ, ਲਾਲ ਦਿਆਲ, ਸ਼ਾਹ ਲਾਲ, ਬਾਵਾ ਲਾਲ, ਬੈਰਾਗੀ ਲਾਲ, ਪੀਰ ਲਾਲ, ਫਕੀਰ ਲਾਲ, ਤੁਰੰਗੀ ਲਾਲ, ਭਰੰਗੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਲਾਲ ਦਿਆਲ ਕੱਤਕ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਸ਼ੁਕਲ ਨੂੰ ਚੋਲਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਏ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਲਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੌਂਪ ਕੇ ਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਜਗਤਗੁਰੂ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੰਤ ਹਰਿਭਜਨ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਾਢੇ ਛੇ ਸੌ ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨਪੁਰ ਦੇ ਲਾਲ ਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਇਸ਼ਟ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਖ਼ੁਦ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੈ।
ਈਸ਼ਵਰ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ-ਸਜੀਵ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਰਮ ਹੈ। ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ, ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਗੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਦਰਬਾਰ ਧਿਆਨਪੁਰ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਗੱਦੀ ਦੇ ਪੂਜਨੀਏ ਮਹੰਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜੀ ਇਕ ਸੂਝਵਾਨ, ਦਿਆਲੂ, ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਪੂਜਨੀਏ ਮਹੰਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦਾ ਜਾਲ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਆਪ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਘਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ।
ਦਿਆਲੂ ਮਹੰਤ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ 'ਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਨੀਕ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹੰਤ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮ ਸੰਪੰਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਲੀਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਵਾ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੂਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸੰਗਤਾਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
— ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਛਿਛਰੇਵਾਲ
ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
NEXT STORY 
