ਨਰਾਤੇ ਸਾਲ ਵਿਚ 2 ਵਾਰ¸ਚੇਤ ਅਤੇ ਅੱਸੂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਸੰਤੀ ਨਾਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੌਵੀਂ ਤਕ 9 ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਰਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪੂਜਾ, ਤਪ, ਸਾਧਨਾ, ਯੰਤਰ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਜਗਦੰਬਾ ਜੀ ਖ਼ੁਦ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬਿਰਾਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪੂਜਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਮੋਕਸ਼ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਉਤਪਤੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਮਹਾਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਯੁੱਧ 'ਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਸੀ। ਯੁੱਧ 'ਚ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਨੇ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਚੰਦਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਯੱਗ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੋਹ ਲਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਖਸ਼ਸ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਨਿਰਾਸ਼ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਪੁੱਜੇ, ਜਿਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਬਿਰਾਜ਼ਮਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜਦੋਂ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਕੋਪ ਜਾਗ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਂ ਦਿਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੱਸਵੇਂ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸੈਨਾ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਰਾਤੇ ਯਾਨੀ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨੌਂ ਰੂਪ¸ਸ਼ੈਲਪੁੱਤਰੀ, ਬ੍ਰਮਚਾਰਿਨੀ, ਚੰਦਰਘੰਟਾ, ਕਸ਼ਮਾਂਡਾ, ਸਕੰਧਮਾਤਾ, ਕਾਤਾਯਨੀ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮਹਾਗੌਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਦਾਤਰੀ ਆਦਿ ਨੌਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਤਯੁਗ, ਤਰੇਤਾ ਜਾਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਯੱਗ-ਤਪ ਆਦਿ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਕਲਯੁੱਗ ਵਿਚ ਉਹ ਫਲ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁਦਰ ਅਵਤਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੇਸ, ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਹਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਛਾਤੀਆਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਕਮਰ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜੰਘਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਨਿਤੰਭ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਬਣੀਆਂ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੇ ਕਮਲ ਪੁਸ਼ਪ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਚੱਕਰ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਸ਼ੰਖ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਬੱਜਰ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਗਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦ, ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਹਿਮਾਲਾ ਨੇ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ► ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਗਲਾ
ਚੱਲ ਚੱਲੀਏ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ...
NEXT STORY