ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਇਕ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ? ਕਈ ਚੱਕਰ, ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਬੇਤਰਤੀਬ ਫੀਸਾਂ? ਹੁਣ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਫੋਨ ਵਿਚ ਹੈ।
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕ ਗਲੀ ਵਿਕਰੇਤਾ ਇਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਯੂ. ਪੀ. ਆਈ. ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਚ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੋਈ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅੰਤਯੋਦਯ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ-ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੁਜਰਾਤ : ਜਿੱਥੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ : ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੋਦੀ ਜੀ ਨੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 2003 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਯੋਤੀਗ੍ਰਾਮ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਫੀਡਰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ 24x7 ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਮੀਣ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਘਟਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2012 ਵਿਚ ਨਰਮਦਾ ਨਹਿਰ ’ਤੇ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ 16 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ 16,000 ਘਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਧ ਗਈ।
ਇਕ ਹੀ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣਾ, ਦੋਨੋਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ। ਇਹ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਧਾਰਨ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸੌਖ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚੋਣ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਝਲਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਨਵਸ : 2014 ਵਿਚ, ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਪਰ ਪੈਮਾਨਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇੰਡੀਆ ਸਟੈਕ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਮਲਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਜਨ ਧਨ, ਆਧਾਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਜਨ ਧਨ ਖਾਤਿਆਂ ਨੇ 53 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਸਮੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਦੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੱਚਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕੇ।
ਆਧਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 142 ਕਰੋੜ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨਾ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਸਦੀਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਨੇਫਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੀਕੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਗਾਹਕ ਤਸਦੀਕ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂਚਾਂ, ਮੈਨੁਅਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਟੱਚ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਤਸਦੀਕ ਸੈਂਕੜੇ ਰੁਪਏ ਖਰਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।
ਆਧਾਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਈ-ਕੇ. ਵਾਈ. ਸੀ. ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 5 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ 2-ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਭਗ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਊ. ਆਰ. ਕੋਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਈਵ ਵੀਡੀਓ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਗਤੀ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਵੇਅ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ : ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਹ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਬਜਟ ਨਾਲ। ਮੰਗਲਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਸਿਰਫ਼ 450 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ (ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ)
ਕੀ ਨਵੇਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ’ਚ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੈ
NEXT STORY 
