ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ (Cheque Bounce) ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਚੈੱਕ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰਿਜੈਕਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਹਵਾ ਵੀ ਖਾਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨੇਗੋਸ਼ੀਏਬਲ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਐਕਟ, 1881 ਦੀ ਧਾਰਾ 138 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Gold-Silver ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ: ਕੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਾਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਡਿੱਗਣਗੇ ਭਾਅ?
ਸਰਕਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ 'ਚ ਸਰਕਾਰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਣਦਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਜਾਰੀ : ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਹੁਣ 333 ਨਿਯਮਾਂ ’ਚ ਸਿਮਟਿਆ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਲਾਗੂ
ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ?
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇੱਕ 'ਰਿਟਰਨ ਮੈਮੋ' ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਦਸਤਖਤ ਨਾ ਮਿਲਣਾ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
• ਲੀਗਲ ਨੋਟਿਸ: ਚੈੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਲੀਗਲ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ 15 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ: ਜੇਕਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਅਗਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿੱਗੀਆਂ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ; ਜਾਣੋ ਕਿੰਨੇ ਹੋਏ ਭਾਅ
ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ
ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੈੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
• ਜੇਲ੍ਹ: ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਜੁਰਮਾਨਾ: ਅਦਾਲਤ ਚੈੱਕ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ (Double) ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : 8th Pay Commission ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: LIVE ਹੋਈ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਲਈ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਰੀ
ਹੋਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ ਕਈ ਨੁਕਸਾਨ:
• ਸਿਬਿਲ ਸਕੋਰ (CIBIL Score): ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਲੋਨ ਜਾਂ ਕਾਰ ਲੋਨ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਬੈਂਕ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ: ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਬਲੈਕਲਿਸਟ: ਬੈਂਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ Gold ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲਿਆ ਸਕਣਗੇ ਯਾਤਰੀ, ਨਿਯਮਾਂ 'ਚ ਹੋ ਗਿਆ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
• ਚੈੱਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬੈਲੇਂਸ ਹੈ।
• ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਦਸਤਖਤ ਕਰੋ ਜੋ ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹਨ।
• ਜੇਕਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਣ ਦੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਨੋਟ - ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਕੁਮੈਂਟ ਬਾਕਸ ਵਿਚ ਦਿਓ ਆਪਣੀ ਰਾਏ।
ਜਗਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt
Bank ਖ਼ਾਤਾਧਾਰਕਾਂ ਲਈ RBI ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ, ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ
NEXT STORY 
