ਕਾਠਗੜ੍ਹ, (ਰਾਜੇਸ਼)- 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਾਲੀਥੀਨ ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹੁਣ ਸਿਰਫ 36 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸਲੀਅਤ ’ਚ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮੁਕਤ ਹੋ ਪਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਜੇਕਰ ਗੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪਾਲੀਥੀਨ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐੱਨ.ਜੀ.ਟੀ. (ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੇ ਲਿਫਾਫਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਚਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੀ 2017-18 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਸਾਲਾਨਾ 50,457 ਟਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਕੂੜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਅਤੇ ਪੀ. ਪੀ. ਸੀ. ਬੀ. (ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ) ਨੇ ਸਖਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਾਣ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਸਬਿਆਂ ’ਚ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਪੀ. ਪੀ. ਸੀ. ਬੀ. ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ 1 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ 2 ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਸੀ।
ਬਦਲਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਆਦਤ
ਪਾਲੀਥੀਨ ’ਤੇ ਰੋਕ ਉਦੋਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਾਂਗੇ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਜੂਟ, ਕੈਨਵਾਸ, ਨਾਇਲਾਨ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਥੈਲੇ/ਬੈਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ, ਹਾਲਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ । ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਬੈਨ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਯਾਤ ’ਤੇ ਬੈਨ ਲਾਏ। ਜਦੋਂ ਪਾਲੀਥੀਨ ਆਵੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੇਸ਼ ’ਚ ਪਾਲੀਥੀਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਜਾਵੇ ।
7 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਹੈ ਮਾਰਕੀਟ ’ਚ ਉਪਲੱਬਧ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 7 ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਰਕੀਟ ’ਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ । ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਉੱਤੇ ਤਕੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ’ਚ 1 ਤੋਂ 7 ਤੱਕ ਨੰਬਰ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਇਹ 7 ਕਿਸਮਾਂ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ’ਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਪਾਲੀਥੀਨ ਟੇਰਿਫਥੇਲੈਟ ਪੀ. ਈ. ਟੀ. ਈ. (ਲਾਲ), ਹਾਈ ਡੈਨੇਸਿਟੀ ਪਾਲੀਥਿਨ ਐੱਚ.ਡੀ. ਪੀ.ਈ. (ਪੀਲਾ) ਪੋਲੀਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਇਡ ਪੀ. ਵੀ.ਸੀ. (ਲਾਲ), ਲੋਅ ਡੇਨਸਿਟੀ ਪਾਲੀਥੀਨ ਐੱਲ. ਡੀ. ਪੀ.ਆਈ. (ਪੀਲਾ), ਪਾਲੀ-ਪ੍ਰੋਪਾਇਲੀਨ ਪੀ.ਪੀ. (ਪੀਲਾ), ਪਾਲਿਸਟਾਇਰਿਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੀ.ਐੱਸ. (ਲਾਲ) ਅਤੇ ਪਾਲੀ-ਕਾਰਬੋਨੇਟ, ਪਾਲਿਮਾਇਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਲਾਸਟਿਕ (ਲਾਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਰੋਕ
ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪਾਲੀਥੀਨ ’ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ। ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਪਾਲੀਥੀਨ ’ਤੇ ਰੋਕ? ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ 40 ਮਾਇਕਰੋਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਤਲੀ ਪਾਲੀਥੀਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਬੂ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਲੀਥੀਨ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰ ਕੇ ਸੜਕ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ’ਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕਚਰੇ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵੀ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨ
ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਸਬੰਧੀ ਰੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਇਹ ਭੂਮੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ’ਚ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਲਦੀ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪਰਕ ’ਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ’ਚ ਥੇਲੇਟਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਲੀਥੀਨ ਸੀਵਰ ਜਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਖੇਤਰ ’ਚ ਗਊਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪਾਲੀਥੀਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ।
ਕੀ ਹੈ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ
ਰੋਕ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ’ਤੇ 3 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਜੇਲ ਅਤੇ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੇਲ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਲਤੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ’ਤੇ 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੇਲ ਅਤੇ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ 17 ’ਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਉਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ ।
ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਹੈ ਪਾਲੀਥੀਨ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪਾਲੀਥੀਨ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਓਜ਼ੋਨ ਤਹਿ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਪਾਲੀਥੀਨ ਦਾ ਕੂੜਾ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਡਾਈਆਕਸੀਂਸ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ੈਲੀ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਲੀਥੀਨ ਆਪਣੇ ਹਰ ਰੂਪ ’ਚ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਬੋਤਲ ’ਚ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਚਾਹ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਲੀਥੀਨ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣਾ ਵੀ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਲੀਥੀਨ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ, ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਜਲਨ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਥਿਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਡਾ . ਪਰਮਜੀਤ ਕੋਹਲੀ , ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ’ਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਈ. ਓ.) ਹੀ ਟੀਮ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੀਆਂ ’ਚ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਗੇ।
- ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ , ਐੱਸ. ਡੀ. ਐੱਮ. ਬਲਾਚੌਰ
ਈ. ਓ. ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਬੋਲ
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ’ਚ ਬਲਾਚੌਰ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਈ. ਓ. ਜਸਪਾਲ ਢੀਂਡਸਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿਗੜ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਖਬਰ ਲਾ ਦਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲ ਸਕੇ ਕਿ ਕੌਣ ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕੀਏ।
ਮਕਸੂਦਾਂ ਥਾਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਏ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ
NEXT STORY 
