ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਵਿਭਾਗ (FDA) 'ਚ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਹੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ—ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ। ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 25 ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੋਂ FDA ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੜਕੰਪ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 25 ਮਈ ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਗਾਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਡਰ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੇਡਰ ਦੇ 2005 ਬੈਚ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ IAS ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਆਪਣੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 25 ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲਿਆ। ਜਨਤਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਿੰਘਮ ਆਈਏਐਸ" ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐਫਡੀਏ) ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਐਕਸ਼ਨ 'ਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵੀ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਆਈਏਐਸ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬੀਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 3 ਜੂਨ, 1975 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ (ਬੀਏ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ (ਐਮਏ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਪੀਐਸਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 2005 ਦੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੈਂਕ (ਏਆਈਆਰ) 20 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ (ਆਈਏਐਸ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ 'ਤੇਂ ਕੀਤੀ ਧੜਾਧੜ ਚੈਕਿੰਗ
ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਖ਼ਤ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਐਫਡੀਏ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੁਬੀਲੈਂਟ ਫੂਡਵਰਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਦੇ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਵੈਸਟ, ਬੋਰੀਵਲੀ ਵੈਸਟ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਘਾਟਕੋਪਰ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਆਰ-ਸਿਟੀ ਮਾਲ ਦੇ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਐਫਡੀਏ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਕਾਰਾਮ ਭੋਜਨ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਫਡੀਏ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 104 ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
'Zeepto', Domino's ਤੇ 'Zomato' ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੱਸਿਆ ਸ਼ਿਕੰਜਾ
ਦੋ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, 95 ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਡੋਮਿਨੋਜ਼ ਪੀਜ਼ਾ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਸਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਿੱਗਜ ਜ਼ੋਮੈਟੋ ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼-ਵਣਜ ਕੰਪਨੀ, ਜ਼ੈਪਟੋ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਗੋਦਾਮ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਚਿਹਰੇ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ
ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਚਿਹਰੇ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ ਹਨ। ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ, ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ 'ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀਆਂ, ਵਿਤਰਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
'ਸਿੰਘਮ' ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ: ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ
ਆਈਏਐਸ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਆਮ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਪਲਬਧ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਪਨੀਰ, ਮਸਾਲੇ ਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿਲਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਤੇ 25 ਤਬਾਦਲੇ
ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਅਕਸ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੋਲਾਪੁਰ, ਨਾਸਿਕ, ਨਾਗਪੁਰ, ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਮੁੰਡੇ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਤਾਇਨਾਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦੇ ਇਸ ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਬਾਦਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਔਸਤਨ ਹਰ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਤਗਮੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।
ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੇੜੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਐਫਡੀਏ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਪਨੀਰ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 195 ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਐਫਡੀਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ 192 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1.99 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਗੁਟਖਾ ਅਤੇ ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੰਕ ਫੂਡ 'ਤੇ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਆਦੇਸ਼
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੰਕ ਫੂਡ 'ਤੇ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। 29 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਅਹਾਤੇ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਨਮਕ (HFSS) ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਵੰਡ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਪਸ, ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ, ਚਾਕਲੇਟ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਟਰਾ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਰਨਾ
ਆਈਏਐਸ ਤੁਕਾਰਾਮ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਯੂਪੀਐਸਸੀ) ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਮਾੜੇ ਹੋਣ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਹੁਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਜਨੂੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਵਉੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਚਮੋਲੀ 'ਚ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ! ਸੁਰੰਗ 'ਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਫਸੇ, ਰੈਸਕਿਊ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ
NEXT STORY 
