ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਧਕ ਬਣ ਕੇ ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਤਾਂ ਅਖੀਰ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਰ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸੰਪਰਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾ ਪਾਲ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਗਰੀਬੀ ਦੇਖ ਕੇ ਇਸੇ ਡਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾ ਪਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ 'ਚ ਆਪਣੀ ਦੇਣ ਗਾਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਰਾਜ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ 'ਚ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੁਣ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੋਗਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਜੋ ਰੂਝਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇਖ ਕੇ ਸੜਣ ਵਾਲੇ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਹੀ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਭੌਤਿਕ ਭੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥੁੱਕ ਨਾਲ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਲੱਗ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਨਿੰਦਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਲੋਕ ਰਾਏ ਬਣ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿੱਸ਼ਠਾ ਬਣਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ 'ਚ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ ਬਣ ਕੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
NEXT STORY 
