ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂੰ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੰਗਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਉਸ 'ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਇਕ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂੰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ 'ਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈ ਪਰ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ 'ਚ ਦਖ਼ਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ- ਪਹਿਲੀ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਮੈਂ ਖੁਦ ਕਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਰਹਾਂਗੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਹੀ ਲੜਕਾ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਕਹਿਲਾਇਆ।
ਗੰਗਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਮਲਾਹ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ 'ਮਤਸਯਾ ਗੰਧਾ' ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 'ਸੱਤਿਆਵਤੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ- ਚਿੱਤਰ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਵੀਰਯ। ਚਿੱਤਰ ਅੰਗਦ ਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਚਿੱਤਰ ਵੀਰਯ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਵੱਡਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨੇਤਰਹੀਣ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਾਂਡਵ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਮੇਤ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਕੌਰਵ ਕਹਿਲਾਏ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ-ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਿਦੇਵ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਾਂਡਵ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਬਾਲਗ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਰਾਜਭਾਗ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੌਰਵ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ। ਰਾਜਭਾਗ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੇ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਸੀ।
ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋਏ ਤਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਨਦੀ 'ਚ ਸੁਟਵਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰੁਣਾਵਤ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਰੁਣਾਵਤ ਵਿਖੇ ਲਾਖ ਦਾ ਇਕ ਮਹਿਲ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੁੰਤੀ ਰਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਗੁਪਤ ਸੁਰੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਲਾਖ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਚੇ ਹੀ ਸੜ ਕੇ ਮਰ ਗਏ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੁੰਤੀ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪਾਂਡਵ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੇਸ 'ਚ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਰੋਪਦ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਰੋਪਦੀ ਦਾ ਸਵੰਬਰ ਰਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਵੰਬਰ 'ਚ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਉਪਰ ਬਾਂਸ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਤੇਲ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸ ਦੇਖ ਕੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਅਰਜੁਨ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੇਲ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਦੀ ਅੱਖ 'ਚ ਤੀਰ ਦਾ ਠੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਰੋਪਦ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਦਰੋਪਦ ਨਗਰ (ਪਾਂਚਾਲ) ਵਿਖੇ ਹੋਈ।
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਯੱਗ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਵਸਰ 'ਤੇ ਭਰੀ ਸਭਾ 'ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਪਾਲ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੜੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਭੀਮ ਜਿਹੇ ਬਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ੂਪਾਲ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੇ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਚੋਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਦਰੋਪਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪੱਲੂ ਪਾੜ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਂਗਲੀ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਹ ਪੱਟੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਬਦਲ ਗਈ , ਜਿਸ ਨੇ ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਦਰੋਪਦੀ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ।
