ਇਕੋ ਹੀ ਦਿਨ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 2 ਅਮਰੀਕੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 5 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਇਕ ਲਾਪਤਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਭਾਲ ’ਚ ਇਕ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕਿਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਘਟਨਾ ’ਚ, ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਏ-10 ਵੌਰਥੌਗ ਹਮਲਾਵਰ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲੇ ’ਚ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਇਲਟ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਜੈਕਟ ਕਰਨ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਝਟਕਿਆਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹਨ। ਲਾਪਤਾ ਐੱਫ-15ਈ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ 24 ਘੰਟੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ 2 ਅਮਰੀਕੀ ਬਲੈਕਹਾਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਆ ਗਏ ਪਰ ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘‘ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।’’
ਅਮਰੀਕੀ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਐੱਫ-15 ਨੂੰ ਡੇਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲਾਕੇ ’ਚੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਰਾਤ ਭਰ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ, ‘‘ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ।’’ ਇਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੋਰ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਡੇਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਜੇਤੂ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐੱਫ-35 ’ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ 3 ਐੱਫ-15 ਵੀ ਡੇਗੇ ਗਏ ਸਨ ਪਰ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮੱਧ ਈਰਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਐੱਫ-15ਈ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਨਵਯੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ।
ਐੱਫ-15ਈ ਦੀ ਕੀਮਤ 10 ਕਰੋੜ (100 ਮਿਲੀਅਨ) ਡਾਲਰ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਡਾਰ ਲਈ ਅਸਲ ’ਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੋਟਿੰਗ ਰਾਡਾਰ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ’ਤੇ ਇਹ ਇਕ ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ’ਚ 2 ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 400 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ‘ਸਟੀਲਥ’ ਤਕਨੀਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰਾਡਾਰ ਤੋਂ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਰਮੀ (ਹੀਟ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਥਰਮਲ ਕੈਮਰੇ ’ਤੇ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅਾਸਮਾਨ ’ਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨੇ ਪੈਸਿਵ ਇਨਫਰਾ ਸੈਂਸਰ (ਮੂਲ ਰੂਪ ’ਚ ਹੀਟ-ਸੀਕਿੰਗ ਕੈਮਰੇ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਿਗਨਲ ਛੱਡੇ ਅਾਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨਾ ਮਿਲਣਾ। ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਰਾਡਾਰ ਵਾਰਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਹਿਣਾ। ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਿਫ਼ਰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐੱਫ-35 ’ਚ ਅਸਲ ’ਚ ਆਪਣਾ ਖ਼ੁਦ ਦਾ 360 ਡਿਗਰੀ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਕੈਮਰਾ AN/AAQ-37 ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਜਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਹੀਟ-ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਐੱਫ-15ਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ—‘ਅਸੀਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਸੀ।’
ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਗਵਰਨਰ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਲਾਮਬੰਦੀ ਵੀ ਈਰਾਨ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਕ ਗੱਲ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੜਾਕੂ ਭਾਵਨਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਦ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਜੈੱਟ ਦੇ ਜੰਗ ’ਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਧੂਰ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਰਾਫੇਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਐੱਫ-16 ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬਿਆਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਇਕ ਯਤਨ ਸਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਹਮਲੇ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ’ਚ ਰਾਫੇਲ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਓਨੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ।
ਰੁਪਏ ਦਾ ‘100’ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਕੜੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ
NEXT STORY 
