ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ’ਚ 1926 ਤੋਂ 1929 ਦਰਮਿਆਨ ਬਣੀ ਨੈਰੋਗੇਜ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ’ਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ‘ਜੋਗਿੰਦਰਨਗਰ’ ਵਿਚ 110 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਨਨ ਪਣਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡੈਮ ਤੱਕ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਗਈ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ‘ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੈਨ’ ਨੇ ‘ਕਰਨਲ ਬੀ. ਸੀ. ਬੈਟੀ’ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਲਾਹੌਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਣਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੇਲ ਪੱਟੜੀਆਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ’ਚ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ‘ਰੇਲਵੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ’ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਰੂਟ ’ਚ ਕਈ ਸੁਰੰਗਾਂ, ਪੁਲ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਮੋੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਰੂਟ ’ਤੇ 7 ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਚੱਲਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਚੱਕੀ ਪੁਲ ਢਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਕੋਈ ਟ੍ਰੇਨ ਨਾ ਚੱਲਣ ਕਰ ਕੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸੁਵਿਧਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਸਿਰਫ ‘ਕਾਂਗੜਾ’ ਅਤੇ ‘ਜੋਗਿੰਦਰਨਗਰ’ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
‘ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ’ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ‘ਪੀ. ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ’ ਅਤੇ ‘ਰੇਲਵੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮਿਤੀ’ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ‘ਦੀਪਕ ਭਾਰਦਵਾਜ’ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰੇਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ’ਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ‘ਪਠਾਨਕੋਟ’ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੀ ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਪਠਾਨਕੋਟ’ ਵਿਚ ਫਾਟਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ ਪਠਾਨਕੋਟ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੇ ਕਿਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉੱਥੇ ਅੰਡਰਪਾਸ ਅ ਤੇ ਫਲਾਈਓਵਰ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਖੇਤਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਅਤੀਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ, ਵਧੀਆ ਇਨਫ੍ਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ ਕਾਂਗੜਾ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬਹਾਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਾਪਣੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਬਦਲ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਖੇਤਰ ’ਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ’ਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸੁਣਨ ’ਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ 2 ਜੂਨ ਤੋਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਚੱਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਪਰ ਸਿਰਫ 2 ਗੱਡੀਆਂ ਹੀ ਪਠਾਨਕੋਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਗੱਡੀਆਂ ਸਿਰਫ ਨੂਰਪੁਰ ਰੋਡ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਰੋਡ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।
‘ਕਾਂਗੜਾ ਟ੍ਰੇਨ’ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਲੋੜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ 4 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਬੈਜਨਾਥ-ਪਪਰੋਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ 7 ਗੱਡੀਆਂ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ’ਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਟਾਈਮ ਟੇਬਲ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲ ਸਕਣ।
—ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
NEXT STORY 
