ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਠਜੋੜ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਂ ਆਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ। 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਊਧਵ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ’ਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵੰਡ ਦੀ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ‘ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰ’ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਊਧਵ ਠਾਕਰੇ ਵਲੋਂ 18 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਬੈਠਕ ’ਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 9 ’ਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਆਏ। 6 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਗਰੁੱਪ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਵੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਵ੍ਹਿਪ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠਕ ’ਚ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਕਾਂਪਾ) ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵੰਡ ਝੱਲਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਂਝ ਪਵਾਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਜਾਨਸ਼ੀਲ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਸੁਲੇ ਦੇ ਕੁੜਮ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਰੁਣ ਲਖਾਨੀ ਦੇ ਭਾਜਪਾਈ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ‘ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਇਮਾਨਦਾਰ’ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ’ਚ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵੰਡ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕਦੇ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ’ਚ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੰਭਾਵਿਤ ਬਾਗੀਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਵੀ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ’ਚ ਵੰਡ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਕਦੋਂ ਰੁਕੇਗੀ।
ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ’ਚ ਵੰਡ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਖੇਡ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੰਸਦ ’ਚ ਹੱਦਬੰਦੀ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿੱਲ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਅਸਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕੌਣ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਵੰਡ ਅਤੇ ਦਲਬਦਲ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖੇਡ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਹਿੱਤ ’ਚ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।
ਜੇਕਰ ਠਾਕਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ‘ਪਾਵਰ ਪਾਲੀਟਿਕਸ’ ਦੇ ਵੱਡੇ ‘ਪਲੇਅਰ’ ਮਰਾਠਾ ਖੇਤਰੀ ਆਗੂ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੀ ਰਾਕਾਂਪਾ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਮੋਰਚਾ ਦੇ 34 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ’ਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਵੰਡ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ’ਚ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸੇ ਤੋਂ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਵਲੋਂ ਗਠਿਤ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਦਾ 60ਵਾਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਵੰਡ ਹੋਈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਗਠਨ ’ਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਦਹਿਸ਼ਤ ਬਣ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਨੇਤਾਵਾਂ-ਵਰਕਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ 1974 ’ਚ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਠਾਕਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਵੰਡ 1991 ’ਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਮਨੋਹਰ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ’ਤੇ ਓ. ਬੀ. ਸੀ. ਨੇਤਾ ਛਗਨ ਭੁਜਬਲ ਨੇ 17 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ‘ਬੀ’ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੁਜਬਲ ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ’ਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ’ਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ’ਚ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਵੰਡ ਨਾਰਾਇਣ ਰਾਣੇ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੱਕ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਊਧਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ 2004 ’ਚ ਵੱਖਰੀ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਣੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਾਜਪਾ ’ਚ ਆ ਗਏ।
ਬੇਟੇ ਊਧਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਭਤੀਜੇ ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਵੀ 2006 ’ਚ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵਨਿਰਮਾਣ ਸੇਨਾ (ਮਨਸੇ) ਬਣਾ ਲਈ। ਮਨਸੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਇਕੱਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਊਧਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਏਕਨਾਥ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 2022 ’ਚ ਪਾਰਟੀ ਤੋੜਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਵੀ ਖੋਹ ਲਈ। ਉਹੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ‘ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰ’ ਦੇ ਕਰਤਾ-ਧਰਤਾ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਕਦੇ ਊਧਵ ਦੀ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਜਨਹਿੱਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਸੜਕ ’ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸੀ?
ਬੇਸ਼ੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਮਤਾ ਦੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਹੀ ਦਿਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਸੱਤਾ ’ਚ ਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਸਥਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਸਮੂਹ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਮਮਤਾ ਨੇ ਭਤੀਜੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਗੜੀਆਂ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਝਟਕਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਿਆਸੀ ਪਛਾਣ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ’ਚ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਸਪਾ ਦੇ ਲੋਕ ਆਧਾਰ ’ਚ ਕੁਝ ਜੋੜਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤਕ ਸਿਮਟ ਗਈ ਹੈ। ਅਜੀਤ ਪਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਕਾਂਪਾ ਤੋੜੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਗੁੱਟਾਂ ’ਚ ਰਲੇਵੇਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲੀ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸੇ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਗੇ ਹੀ। ਝਾਰਖੰਡ ’ਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੇਮੰਤ ਸੋਰੇਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਗੇ ਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੁੱਟ ਲਈ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
-ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ
ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਯੋਗ : ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
NEXT STORY 
