ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ’ਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਖ਼ੌਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਤੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ‘ਹਮਾਸ’ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ 2000 ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਦਕਿ 251 ਨੂੰ ਹਮਾਸ ਨੇ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ‘ਹਮਾਸ’ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗਾਜ਼ਾ ’ਚ 72,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲਸਤੀਨੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੰਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੰਗ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਪੱਲੜਾ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉੱਥੇ ਵੀ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣੀ ਲਿਬਨਾਨ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 9 ਮਈ ਨੂੰ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਚ ‘ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ’ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ’ਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਜਾ ਰਹੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹੀ ਨਹੀਂ, 24 ਫਰਵਰੀ, 2022 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੂਸ-ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਜੰਗ ’ਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸਾ ਖੰਡਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧਿਰਾਂ ਝੁਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਜਾਪ ਰਹੀਆਂ। ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਬੇਸਿੱਟਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਚਾਨਕ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ’ਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਮਾਸਕੋ ’ਚ 9 ਮਈ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ‘ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ’ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਰੂਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਚੁੱਕ ’ਚ ਆ ਕੇ 28 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ’ਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਗੇ ਨਾ ਝੁਕਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੇ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ’ਤੇ ਤਾਬੜਤੋੜ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਬੈਕਫੁੱਟ ’ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਬੈਠਕ ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਕੁਝ ਉਮੀਦ ਬੱਝੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ‘ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ’ ਨੇ ਵੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਮ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਤੇ ਹੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਮੰਡਰਾਉਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜੰਗ ਤੋਂ ਅੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲੇ ਓਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦੀ ਖਦਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸੋਨਾ ਨਾ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਵਾਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਫੈਸਲੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
—ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਵਸ’ ’ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ
NEXT STORY 
