ਗੈਜੇਟ ਡੈਸਕ - UPI, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਕਦੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ, UPI-ਅਧਾਰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨੌਂ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਮੇਤ) 'ਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭੂਟਾਨ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼
ਭੂਟਾਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ UPI ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ UPI ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਟਲ ਬੁਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਤੱਕ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਡਿਜੀਟਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ 'ਚ UPI ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਯੂਰਪ 'ਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਰਾਹ
ਫਰਵਰੀ 2024 'ਚ, ਫਰਾਂਸ UPI ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ NPCI ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ Lyra ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ, ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰਾਂਸ 'ਚ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, UPI ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 'ਚ ਆਸਾਨ ਭੁਗਤਾਨ
ਫਰਵਰੀ 2024 'ਚ ਮਾਰੀਸ਼ਸ 'ਚ UPI ਅਤੇ RuPay ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ ਪੂਰੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਨੇਪਾਲ 'ਚ, NPCI ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ PhonePe ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, Google Pay, PhonePe ਅਤੇ Paytm ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਾਂ ਰਾਹੀਂ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 'ਚ, LankaQR ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਇਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਘੱਟ ਗਈ।
ਸਿੰਗਾਪੁਰ 'ਚ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਲੈਣ-ਦੇਣ
ਸਿੰਗਾਪੁਰ 'ਚ, UPI ਅਤੇ PayNow ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ 2023 'ਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਈਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਖਰੀਦਦਾਰੀ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਧੂ ਫੀਸਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਕਤਰ 'ਚ ਵੀ ਹੋਇਆ ਵਿਸਥਾਰ
UPI ਸੇਵਾ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) 'ਚ ਜੁਲਾਈ 2024 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਉੱਥੇ 200,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੈੱਟਵਰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰਮੀਨਲਾਂ 'ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਤਰ ਨੇ NPCI ਅਤੇ ਕਤਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ UPI ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਸਤੰਬਰ 2025 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਨਕਦੀ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ।
ਕੰਬੋਡੀਆ UPI 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ
ਕੰਬੋਡੀਆ ਵੀ ਜੂਨ 2026 'ਚ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ QR ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ NPCI ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ACLEDA ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ ਹੁਣ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਕਈ ਵਪਾਰੀ ਆਊਟਲੈਟਾਂ 'ਤੇ UPI ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
UPI ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ
UPI ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਕਦੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਬੈਂਕ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਫੀਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਕਰੇਗਾ ਅਨਲਿਮਿਟਿਡ 5G ਡਾਟਾ ! ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੈ ਪਲਾਨ, ਜਾਣੋ ਵਜ੍ਹਾ
NEXT STORY 
