ਭਾਰਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਦਭੁੱਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਆਏ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੁੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਹਰਸ਼ ਓ ਉਲਾਸ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਲ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਕਟ 1935 ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੱਕ
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ’ਚ ਭਾਰਤ ’ਚ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਗਣਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ 1930 ’ਚ ਇਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1947 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉਕਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਡਾ. ਭੀਮਰਾਵ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਆਦਿ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ’ਚੋਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ’ਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੁੱਲ 2 ਸਾਲ, 11 ਮਹੀਨੇ, 18 ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਚੱਲਦੇ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ’ਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁੱਲ 114 ਦਿਨ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੀ ਆਖ਼ਿਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭਾ ਦੇ 308 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ’ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਅਰਥਾਤ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਤੰਤਰਤਾ-ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਪਰੇਡ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਤੱਕ ਰਾਜਪਥ ’ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੇਡ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਰੋਹ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰ ਜਵਾਨ ਜੋਤੀ, ਜੋ ਰਾਜਪਥ ’ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਸਥਿਤ ਹੈ, ’ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹੀਦ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਮੌਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਪਥ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਮੰਚ ਤੱਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਅਦ ’ਚ ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰੇਡ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਝਾਂਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਹਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ 72ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਜਜਮੈਂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਹਕੀਕੀ ਰੂਪ ’ਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ’ਚ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਪਾਏ ਹਾਂ? ਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ’ਚ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹਾਂ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ’ਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾਗਣ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ? ਯਕੀਨਨ ਇਹ ਸਭ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਹਨ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ’ਚ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋੜ ਹੈ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ।
ਅੱਬਾਸ ਧਾਲੀਵਾਲ,
ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ।
ਸੰਪਰਕ :9855259650
ਨੋਟ-ਇਸ ਆਰਟੀਕਲ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
Republic Day 2021 : ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਕਰਨਗੇ ਪਰੇਡ
NEXT STORY 
