ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ- ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦਾ ਸੰਨਾਟਾ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀਆਂ ਡਰੋਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਰਣਨੀਤੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਡਰੋਨ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ, ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣਾ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਡਰੋਨ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਮਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ? ਆਓ ਇਸ ਵਧਦੇ ਹੰਗਾਮੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡੂੰਘੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ।
ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਥਕਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਲਝਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਲ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਸਾਦੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿੰਗੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ SEAD/DEAD ਰਣਨੀਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਲ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ
ਕੁਝ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਡਾਰ ਸੈੱਟ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਢਾਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਡਰੋਨ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੀਰੋਵਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਮੁੱਖ ਹਮਲਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਭਟਕਾਉਣਾ। ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਡਰੋਨ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ 'ਟੈਸਟ' ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਲ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ
ਲਗਾਤਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੀ ਫੈਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਰਾਤ ਧਮਾਕੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਜਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਧ (EW) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ, ਰਾਡਾਰ ਦਸਤਖਤ ਜਾਂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਾਮ ਜਾਂ ਰੋਕ ਸਕਣ।
ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਡਰੋਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 20,000 ਡਾਲਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਡੇਗਣ ਲਈ ਜਿਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕੀਮਤ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਘੱਟ ਪੈਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
'ਮੈਂ ਜਿਥੇ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਹੈ', CM ਉਮਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਿਆਨ
NEXT STORY 
