कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिण:।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ता: पदं गच्छन्त्यनामयम्।।४१।।
ਕਰ੍ਰਮ¸ਜਮੁ ਬੁੱਧਿ-ਯੁਕ੍ਰਤਾ ਹਿ ਫਲਮ੍ਰ ਤ੍ਰਯਕ੍ਰਤ੍ਰਵਾ ਮਨੀਸ਼ਿਣਹ੍ਰ।।
ਜਨ੍ਰਮ-ਬੰਧ-ਵਿਨਿਰਮੁਕ੍ਰਤਾਹ੍ਰ ਪਦਮ੍ਰ ਗਛੰਤੀ ਅਨਾਮਯਮ੍ਰ।। 51।।
ਕਰ੍ਰਮ¸ਜਮ-ਸਕਾਮ ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ; ਬੁੱਧਿ¸ਯੁਕ੍ਰਤਾਹ੍ਰ¸ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ; ਹਿ- ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ; ਫਲਮ੍ਰ¸ਫਲ; ਤ੍ਰਯਕ੍ਰਤ੍ਰਵਾ- ਤਿਆਗ ਕੇ; ਮਨੀਸ਼ਿਣਹ੍ਰ¸ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਜਾਂ ਭਗਤ ਗਣ; ਜਨ੍ਰਮ-ਬੰਧ¸ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ;ਵਿਨਿਰ੍ਰ ਮੁਕ੍ਰਤਾਹ੍ਰ¸ ਮੁਕਤ; ਪਦਮ੍ਰ¸ ਪਦਵੀ ਤੇ; ਗਛੰਤੀ¸ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਅਨਾਮਯਮ¸ਬਿਨਾਂ ਕਸ਼ਟ ਦੇ।
ਅਨੁਵਾਦ : ਇੰਝ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਨੀ ਜਾਂ ਭਗਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਉਹ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ।
ਭਾਵ : ਮੁਕਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਉਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਭੌਤਿਕ ਕਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਭਾਗਵਤਮ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ¸
ਸਮਾਸ਼ਰਿਤਾ ਯੇ ਪਦਪਲਲਵ-ਪਲਵਮ ਮਹਤ-ਪਦਮ੍ਰ ਪਣਯ-ਯਸੋ ਮੁਰਾਰੇਹ।
ਭਵਮਬੁਧਿਰ ਵਤਸ-ਪਦਮ੍ਰ ਪਰਮ੍ਰ ਪਦਮ੍ਰ ਪਰਮ੍ਰ ਪਦਮ੍ਰ ਯਦ ਵਿਪਦਾਮ ਨ ਤੇਸ਼ਾਮ (ਭਾਗਵਤਮ10.14.58)
''ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨ ਕਰਮਾਂ ਰੂਪੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕੰਦ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਭਾਵ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਗਊ ਦੇ ਖੁਰ ਵਿਚ ਸਮਾਏ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਟੀਚਾ 'ਪਦਮ੍ਰ ਪਦਮ੍ਰ' ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿਥੇ ਭੌਤਿਕ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿ ਬੈਕੁੰਠ ਹੈ : ਉਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਥੇ ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਹੋਣ।''
ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਅਜਿਹੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਖੀ ਰਹਿ ਸਕਣਗੇ, ਸਕਾਮ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਈਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖ : ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤੀ 'ਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਬੈਕੁੰਠ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਮੌਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਭਰਮ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਕੋ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸਮਝੋ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਝ ਜਨਮ-ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬੈਕੁੰਠ ਜਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
NEXT STORY 
