ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ

Updated: 23 Dec, 2014 05:13 AM

स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य के शव।
स्थितधी: किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्।।५४।।
ਅਰ੍ਰਜੁਨ ਵਾਚ
ਸ੍ਰਥਿਤ-ਪ੍ਰਗ੍ਰਯਸ੍ਰਯ ਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਾਧਿ-ਸ੍ਰਥਸ੍ਰਯ ਕੇਸ਼ਵ।
ਸ੍ਰਥਿਤ-ਧੀਹ੍ਰ ਕਿਮ੍ਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੇਤ ਕਿਮ੍ਰ¸ ਆਸੀਤ ਵ੍ਰਜੇਤ ਕਿਮ੍ਰ।।५४।।
ਅਰ੍ਰਜੁਨਹ ਵਾਚ¸ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਸਥਿਤ¸ਪ੍ਰਗਯਸਯ¸ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ; ਕਾ¸ਕੀ; ਭਾਸ਼ਾ- ਭਾਸ਼ਾ, ਸਮਾਧਿ¸ਸ੍ਰਥਸਯ੍ਰ¸ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ; ਕੇਸ਼ਵ¸ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ; ਸਥਿਤ¸ ਧੀਹ੍ਰ¸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਮ੍ਰ¸ ਕਿਵੇਂ; ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੇਤ¸ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਕਿਮ੍ਰ¸ ਕਿਵੇਂ; ਆਸੀਤ¸ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਜੇਤ¸ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਕਿਮ੍ਰ¸ਕਿਵੇਂ।
ਅਨੁਵਾਦ : ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ¸ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ (ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਗੈ) ਦੇ ਕੀ ਲੱਛਣ ਹਨ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿੰਝ ਬੈਠਦਾ ਅਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵ : ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉਸ ਦੀ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਸੁਭਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਬੋਲਣਾ, ਤੁਰਨਾ, ਸੋਚਣਾ ਆਦਿ। ਜਿਵੇਂ ਧਨੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੰਨਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰ ਆਪਣੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਰੋਗੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਂਝ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਤੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਮਨੁੱਖ ਕਿੰਝ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਣੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਖ ਦਾ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਚਲਦਾ)