ਅਧਿਆਇ ਦੂਜਾ
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान्।
आत्मन्येवात्मना तुष्ट: स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ ५५॥
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ੍ਰ ਉਵਾਚ
ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ਰ ਸਰ੍ਰਵਾਨ੍ਰ ਪਾਰ੍ਰਥ ਮਨੋ-ਗਤਾਨ੍ਰ।
ਆਤ੍ਰਮਨਯ੍ਰ ਏਵਾਤ੍ਰਮਨਾ ਤੁਸ਼੍ਰਟਹ੍ਰ ਸ੍ਰਥਿਤਪ੍ਰਗ੍ਰਯਾਸ੍ਰ ਤਦੋਚ੍ਰਯਤੇ ॥55॥
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ੍ਰ ਉਵਾਚ-ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ; ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ-ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ ; ਯਦਾ-ਜਦੋਂ ; ਕਾਮਾਨ੍ਰ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ; ਸਰ੍ਰਵਾਨ੍ਰ-ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ; ਪਾਰਥ੍ਰ-ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਪੁੱਤਰ ; ਮਨਹ੍ਰ-ਗਤਾਨ੍ਰ-ਮਨੋ ਕਲਪਤ ਦਾ; ਆਤ੍ਰਮਨਿ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ; ਏਵ-ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ; ਆਤ੍ਰਮਨਾ-ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ; ਤੁਸ਼੍ਰਟਹ੍ਰ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਸੰਨ; ਸ੍ਰਥਿਤ-ਪ੍ਰਗਯਹ੍ਰ-ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ; ਤਦਾ-ਉਸ ਵੇਲੇ; ਉਚਯਤੇ-ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ : ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇੰਝ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਅਲੌਕਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ (ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਗੈ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵ : ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ੍ਰ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤ ਜਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਧਰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਥੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਣਾਉਟੀ ਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਦੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਵਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਧੇਰੇ ਉਨਤ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਦਾਸ ਮੰਨ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਭੌਤਿਕਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਕ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਫਟਕਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਨਾਤਨ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੇਵਕ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ
NEXT STORY 
