ਸ਼੍ਰੀ ਜਟੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਜਟਵਾਹੜ ਪਿੰਡ (ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ) ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਘਿਰੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ, ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੀਤ ਦੇ ਗਰਭ 'ਚ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਖੁਦਾਈ ਸਮੇਂ ਮਿਲੇ ਪਾਂਡਵ ਕਾਲ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਕਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਕਰੀਬ 190 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਵੀਹੜ (ਜੰਗਲਨੁਮਾ) ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਇਹ ਭੂਮੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਥਲੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਨ ਸ਼ਰੂਤੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1830 ਤਕ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਸਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਤਖ਼ਤਗੜ੍ਹ 'ਚ ਚੰਦਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਜੈ ਦਿਆਲ ਜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਸਨ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਸੀ। ਝਾਂਡੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕ ਖੱਤਰੀ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਦੇਵਯੋਗ ਤੋਂ ਉਹ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਗੰਗਾ ਜੀ 'ਚ ਜਲ ਸਮਾਧੀ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੰ. ਜੈ ਦਿਆਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਤੇ ਰੋਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੇ ਓਮ ਨਮੋ ਸ਼ਿਵਾਏ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੰਦਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਇਕ ਸਥਾਨ ਦਿਖਾਇਆ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਥਾਨ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਦਿਸਿਆ।
ਦੋਨੋਂ ਉਕਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਨਿਕਲ ਪਏ ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲੱਭ ਲੈਣ 'ਚ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਹੋਏ। ਉਪਰੋਕਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਥਣਾਂ 'ਚੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ। ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਉਕਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਰੀਬ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜੋ ਕਿ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਚਾਰ ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਤੰਭਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ (ਉਹ ਮੂਲ ਮੰਦਰ ਅੱਜ ਵੀ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ) ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼ਿਵ ਭੋਲੇ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ। ਖੁਦਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ ਔਜ਼ਾਰ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਫੁੱਟ ਪਈ ਜੋ ਬਾਅਦ 'ਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਲਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਤੇ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪੰਡਿਤ ਜੈ ਦਿਆਲ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈ ਪੰ. ਲਾਲ ਜੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਲ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਦਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾਤਾ ਰਾਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਰੱਖਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਕਤ ਕਾਰਜ ਸਗਲੀ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਮ ਰੱਖਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ 'ਚ ਹੁਣ ਤਕ ਰਸੋਈ ਘਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ, 100 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਲਈ 25 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਪਖਾਨਾ ਬਲਾਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਜ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਤਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਟੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੋਣ ਦੇ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਡਿਤ ਮੋਹਣ ਲਾਲ, ਹਰੀਮੋਹਣ ਚੰਦਨ ਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀਕਾਂਤ ਚੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇ ਚੋਪੜਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਦਕਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ 11 ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ, 80 ਫੀਸਦੀ ਅੰਕ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 11 ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਤੇ 11 ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਨ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਆਰੰਭ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਜੀਵ ਭੰਡਾਰੀ, ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ
ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦਾ ਉਪਾਅ
NEXT STORY 
