ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਏਕਮ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਹੀ ਨਵੇਂ ਸੰਮਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਸੰਮਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤਿਅੰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਰ ਸੁਦੀ ਏਕਮ ਨੂੰ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕੰਭ ਯੋਗ ਵਿਚ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਤੱਸਿਆ ਰੂਪ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਦੇ ਸੰਮਤਸਰ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਕਸ਼ੱਤਰ, ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਪਖਵਾੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪੰ੍ਰਪਰਾ ਅਥਰਵਵੇਦ, ਸਤਪੱਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਹੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ, ਜੰਤਰੀ ਤੇ ਜਲਪਾਤਰ ਦਾਨ ਕਰਨ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਬਸਨੇ ਤੇ ਕਲਮ-ਦਵਾਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਕਲਸ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਉਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਓਮ ਬ੍ਰਹਮਟੈਂ ਨਮੈਂ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ੁਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨਵਾਂ ਸੰਮਤ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦਾ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। 2071 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਦਿਨ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨ 'ਤੇ ਬਿਕ੍ਰਮ ਸੰਮਤ ਦਾ ਸ਼ੁੱਭ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਗੁੜੀ ਪਾੜਵਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮਾਨਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਸ ਦਿਨ ਚਾਰ ਤਿਉਹਾਰ¸ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਮਤ, ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ, ਗੁੜੀ ਪਾੜਵਾ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ 2071 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ। ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਮਹਾਰਾਜ ਭਰਤਰੀ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਬਨ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜ ਭਾਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ (ਸੂਰਯਵੰਸ਼ੀ) ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਮ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਈ. ਸੰਨ ਤੋਂ 57 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰਾਕਰਮੀ, ਵੱਡੇ² ਯੋਧਾ, ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਪਰਜਾਪਾਲਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗਊ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ, ਖੇਤੀ ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਸੋਕਾ ਜਾਂ ਗੜੇਮਾਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਬਰਫ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਬਾਰੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਮਰਾਟ ਰਾਜਾ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਘਟਾਵਾਂ ਘਿਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਖਿੜਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦੇ ਤਾਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਰਖਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਸੁਖੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਸੂਤਰ ਵਿਚ ਪਿਰੋ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਖੰਡ ਰਾਸ਼ਟਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ 'ਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ/ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪਰਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਮੰਤਵ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੁੱਖ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦਾ ਸੰਮਤ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਖ਼ੁਦ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਏ ਸਮਰਾਟ ਬਿਕ੍ਰਮਾਦਿੱਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12 ਜਯੋਤਿਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਹ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ ਉਸ ਸਵਰਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਚੇਤ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
¸ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਗਲਾ
ਮਾਂ ਜਗਦੰਬਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਬਸੰਤੀ ਨਰਾਤੇ
NEXT STORY 
