ਟਰੰਪ ਦੀ ‘ਬਾਡੀ-ਲੈਂਗਵੇਜ’ ਤੋਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ‘ਸਿਆਸੀ-ਦਾਦਾਗਿਰੀ’ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਤਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਅੱਜ ਮੁੜ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ’ਚ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਜੋ ਇਕ ‘ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ-ਸੰਪੰਨ’ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ’ਚ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜੇਲ ’ਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਇਕ ਘਿਨੌਣੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ’ਤੇ 50 ਫੀਸਦੀ ਟੈਰਿਫ ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਖ਼ਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ‘ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ’ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ‘ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ’ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਨਾਟੋ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੇਲ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਈਰਾਨ ’ਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੱਕ 2500 ਲੋਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ’ਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ’ਚ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਤਾੜੀ ਵਜਾਉਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਹਵਾ ’ਚ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਇਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਕੋਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਾਲ ‘ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ’ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਰੂਸ-ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਯੁੱਧ ’ਚ ਘਿਓ ਪਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ‘ਰੂਸ-ਯੂਕ੍ਰੇਨ’ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਵਿਚੋਲੇ’ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਟਰੰਪ ‘ਰੂਸ-ਯੂਕ੍ਰੇਨ’ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਉਣਗੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਰੂਸ-ਯੂਕ੍ਰੇਨ’ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣ। ਟਰੰਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ‘ਫੀਲਡ-ਮਾਰਸ਼ਲ’ ਮੁਨੀਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ’ਚ ਰਾਤਰੀ ਭੋਜ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ—ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਕਿ ਇਰਾਕ ਨੇ ‘ਰਸਾਇਣਕ-ਹਥਿਆਰ’ ਲੁਕਾ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਇਰਾਕ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨੇਤਾ ਬੇਗੁਨਾਹ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ’ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ। ਲਿਬੀਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਰਨਲ ਗੱਦਾਫੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਤਾਂ ’ਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸੋਮਾਲੀਆ, ਸੀਰੀਆ, ਫਲਸਤੀਨ ’ਚ ‘ਗਾਜ਼ਾ-ਪੱਟੀ’ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਯਮਨ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ।
ਪਾਠਕੋ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ 2025-26 ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ‘ਰੱਖਿਆ-ਬਜਟ’ 895 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਮੇਮਣੇ’ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਹੜੱਪ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ’ਚ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਤਾਲਿਬਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਯਕੀਨਨ ਸੰਭਾਵਿਤ ‘ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ’ ਤੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ।
ਯੁੱਧ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੱਲ ਕਰੇਗਾ। ਯੁੱਧ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਮੰਜ਼ਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਨਿਕ ਯੁੱਧ ’ਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਲਕਦੇ ਬੱਚੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ, ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਪਤਨ, ਸਿਆਸੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਨਵੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦਿਲ-ਚੀਰਵਾਂ ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ-ਪੁਕਾਰਾਂ, ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ।
ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਟੋਮਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੋ-ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਬਣਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੋਲੈਂਡ, ਚੱਕਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਕਾਤਮਕ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ’ਚ ਬਦਲ ਗਏ, ਜਨਮ ਦਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਜੰਗੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ (ਜਾਪਾਨ) ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ’ਚ ਪਸ਼ੂ-ਬਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਟਲਦਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋ ਗਈ। ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਮਝਾਉਣ ਕਿ ਯੁੱਧ ਟਲਦਾ ਹੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਨਵਤਾ ਖ਼ਤਰੇ ’ਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਮਾਸਟਰ ਮੋਹਨ ਲਾਲ (ਸਾਬਕਾ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ, ਪੰਜਾਬ)
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਜੇ ਧੁੰਦਲਾ
NEXT STORY 
