ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰੇਗੀ? ਕੀ ਉਹ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜੇਗੀ? ਕੀ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਗੇ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ‘ਆਪ’ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ? ਕੀ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਉਹੀ ਨੇਤਾ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸਨ?
‘ਆਪ’ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਇਕ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰੀ ਸੀ। ਇਕ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਬੇਈਮਾਨ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਦੀ ਚਾਬੀ ਈਮਾਨਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿਆਸਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰੇਗੀ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰੇਗੀ। ਜਨਤਾ ਨੂੰ ‘ਆਪ’ ਤੋਂ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ ਪਰ 2025 ਆਉਂਦੇ-ਆਉਂਦੇ ਇਹ ਉਮੀਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਹੁਣ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, 2025 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਇਕ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਹਨ।
2013, 2015 ਅਤੇ 2020 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਇਕ ਨੈਤਿਕ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ 2020 ਅਤੇ 2025 ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ-ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਆਪ’ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਆਮ ਚੋਣ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ, ਲੜਾਈ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਭਾਜਪਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦੇ ਸਕੇਗੀ? ਇਸ ਚੋਣ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ, 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੌਜੂਦਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਵੀ 2024 ਵਿਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਮਤ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਏ ਸਨ।
ਦੋ, ‘ਆਪ’ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ’ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਖੁਦ 6 ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹੇ। ਸ਼ਰਾਬ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਅਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਕਿੰਨੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਉਹੀ ਨੇਤਾ ਹਨ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 2 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫਲੈਟ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਖਰਚ ਕੀਤੇ? ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕਿਉਂ ਹਵਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਕੀ ਇਹ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇਕ ਪਖੰਡ ਸੀ?
ਤੀਜਾ, ‘ਆਪ’ ਕੋਲ ਹੁਣ 2013 ਅਤੇ 2015 ਵਾਂਗ ਮਿਹਨਤੀ ਵਰਕਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਜੋ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਪੋਸਟਰ ਫੜ ਕੇ ਅਤੇ ਪੰਫਲੇਟ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਵਲੰਟੀਅਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅੱਜ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। 2015 ਅਤੇ 2020 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 54 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵੋਟ ਫੀਸਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 2020 ਅਤੇ 2024 ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ 54 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਭਾਜਪਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਵੋਟ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਵੋਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 2020 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਉੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ‘ਆਪ’ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈ, ਇਹ ਉਹੀ ਵਰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਭਰਮ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਰਗ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ-ਮੁਸਲਮਾਨ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ।
ਮੁਸਲਿਮ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਕਾਂਗਰਸ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੇਝਿਜਕ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣਗੇ। ਸੀ. ਐੱਸ. ਡੀ. ਐੱਸ. ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, 2020 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ 83 ਫੀਸਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਨਰਮ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਵਾਂਗ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤ ਵੋਟਰਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਚੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਰੰਪ ਕਾਰਡ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ, 60 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 35 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 25 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਪਾੜਾ ਸੀ, ਸੀ. ਐੱਸ. ਡੀ. ਐੱਸ. ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਸੀ। 49 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 43 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ। ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ 'ਆਪ' ਨੇ ਬੱਸ ਯਾਤਰਾ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ 3 ਵਰਗ ਇਸ ਚੋਣ ਵਿਚ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਸੰਕਟ ਮੋਚਕ (ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ) ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਜਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ 2020 ਵਾਂਗ ਔਰਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਕਮੀ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਡੋਬ ਦੇਵੇ।
ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼
ਤਿਕੋਣੀ ਚੋਣ ਜੰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
NEXT STORY 
