ਮਹਾਭਾਰਤ ਇਕ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਰਤੱਵ ਗਾਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਗੀਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮੋਹ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਸਰਉੱਚਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈ-ਬੰਧੂ, ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਬੱਝਣ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗਲਤ ਦੱਸਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਗੀਤਾ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅਮਰ ਹੈ, ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਜੀਵਨੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਕੀ ਹੈ? ਇਸੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪਰਮ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਰਜੁਨ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਸੱਚ ਦੀ ਝੂਠ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਰਮ ਜਿੱਤ ਗਿਆ।
ਗੀਤਾ ਵਿਚ ਕੁਲ 18 ਅਧਿਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਯੁੱਧ ਵੀ 18 ਦਿਨ ਹੀ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਗੀਤਾ ਵਿਚ ਕੁਲ 700 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿਗਿਆਸਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਸਰਵਸ਼ਾਸਤਰਮਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ।
ਪਾਪ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਹੈ?
NEXT STORY