ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹਨ :
* 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ‘ਹੈਦਰਾਬਾਦ’ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ) ਤੋਂ ‘ਹੁਬਲੀ’ (ਕਰਨਾਟਕ) ਜਾ ਰਹੇ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ‘ਫਲਾਈ 91’ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ‘ਹੁਬਲੀ’ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ‘ਕੰਟਰੋਲ ਫੇਲੀਅਰ’ (ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਚ ਖ਼ਰਾਬੀ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਇਲਟ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਆਸਮਾਨ ’ਚ ਕਰੀਬ 4 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਾਇਲਟ ਨੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਡਾਇਵਰਟ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ।
* 12 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਚੇਨਈ’ ਤੋਂ ‘ਆਬੂਧਾਬੀ’ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ‘ਇਤਿਹਾਦ ਏਅਰਵੇਜ਼’ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸਿਸਟਮ’ ’ਚ ਅਚਾਨਕ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਡਾਣ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
* 13 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਬਾਰਾਮਤੀ’ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ’ਚ ‘ਰੈੱਡ ਬਰਡ ਫਲਾਇੰਗ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ’ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਭਰਦੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬਾਰਾਮਤੀ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
* 18 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਵਡੋਦਰਾ’ (ਗੁਜਰਾਤ) ਤੋਂ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਆ ਰਹੇ ‘ਇੰਡੀਗੋ’ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ‘ਗਰਾਊਂਡ ਪਾਵਰ ਯੂਨਿਟ’ ’ਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਲਗਭਗ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ।
* 20 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਬਦਰੀਨਾਥ’ (ਉੱਤਰਾਖੰਡ) ਤੋਂ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਦੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ‘ਭਾਰਤ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ’ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਹਾਈਟੈਂਸ਼ਨ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ’ਚ ਆ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਨੂੰ ਹੰਗਾਮੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਉਤਾਰਨਾ ਪਿਆ।
* 21 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਤੋਂ 181 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ‘ਬੈਂਗਲੁਰੂ’ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਉਤਰਨ ਦੌਰਾਨ ਪਿਛਲਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਰਨਵੇਅ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਰਹੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ।
* 21 ਮਈ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਬੈਂਗਲੁਰੂ’ ਤੋਂ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਆ ਰਹੀ ‘ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ’ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਏ. ਆਈ. 2802 ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਅਲਰਟ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫੁੱਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।
* 25 ਮਈ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਜੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਟਰਡ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਇੰਜਣ ਚਾਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਸ ’ਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਹੀ ਉਡਾਣ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਤੇ ਗਰਾਊਂਡ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ।
* 26 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਬੈਂਗਲੁਰੂ’ (ਕਰਨਾਟਕ) ਤੋਂ ‘ਚੇਨਈ’ ਜਾ ਰਹੇ ‘ਇੰਡੀਗੋ’ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ’ਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਗਾਮੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਵਾਪਸ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
* 27 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 230 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ‘ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ’ (ਅਮਰੀਕਾ) ਜਾ ਰਹੇ ‘ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ’ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਗਈ। ਪਾਇਲਟ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 9 ਘੰਟੇ ਅਾਸਮਾਨ ’ਚ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿੱਲੀ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਲੰਬੀ ‘ਫਲਾਈਟ ਟੂ ਨੋਵੇਅਰ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਧੁਨ ’ਚ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ‘ਆਨ ਗਰਾਊਂਡ’ ਅਤੇ ‘ਆਨ ਏਅਰ’ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਾਰੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
–ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਗਲੋਬਲ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਠੇਂਗਾ
NEXT STORY 
