ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਬਾਲੇਨ ਸਰਕਾਰ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ’ਤੇ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਫੈਦਪੋਸ਼ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲੇਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਵਰਣਿਮ ਬਾਗਲੇ ਦੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਵੀਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਚਰਚਾ ’ਚ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਟ ਕੇ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਨੇਪਾਲ ’ਚ ਸੱਤਾ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੇਹੱਦ ਗੁਪਤ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਬਾਲੇਨ ਸਰਕਾਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਫੈਦਪੋਸ਼ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ’ਤੇ ਲਗਾਮ ਕੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਕੱਢੇ ਜਾਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅੱਠ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਸ਼ੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।
ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਬਾਲੇਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੇ. ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ, ਰਮੇਸ਼ ਲੇਖਕ, ਮਹੇਸ਼ ਬਸਨੇਤ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਮਾਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇਉਬਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਰਜ਼ੂ ਰਾਣਾ ਸਮੇਤ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ’ਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਾਓਵਾਦੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਬਕਾ ਪੀ. ਐੱਮ. ਪ੍ਰਚੰਡ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੀ. ਐੱਮ. ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਭੱਟਰਾਏ ’ਤੇ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ। ਸਾਬਕਾ ਪੀ. ਐੱਮ. ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇਉਬਾ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ’ਚ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ’ਚ ਹੋਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ’ਚ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਨੇਪਾਲੀ ਆਗੂ ਭਾਰਤ ’ਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ’ਚ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲੇਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ’ਚ ਜ਼ਿਲਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਇਕ-ਅੱਧੇ ਨੇਪਾਲੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵੀ ਸਲਾਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਜੋ ਇਕ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਆੜ ’ਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਠਮੰਡੂ ਜਾਂ ਨੇਪਾਲ ’ਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਆੜ ’ਚ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਫੈਦਪੋਸ਼ਾਂ ’ਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਾ ਜੋ ਪਿਛੋਕੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ।
ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇਉਬਾ ਦੇ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਡੋਡੁਲਧੁਰਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਦਾ ਸਬੰਧ ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਕ ਕਾਲੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੀ ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲੀ ਫਰੋਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਮੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ’ਚ ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਭੱਟਰਾਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਭੱਟਰਾਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਦਲ ਦੇ ਇਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ’ਚ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਭੱਟਰਾਏ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਪਰ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਵੀ ਸਨ, ਸੱਤਾ ਦੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ’ਚ ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਦੀ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ’ਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ।
44 ਸਾਲਾ ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਸਾਨੇਪਾ ਖੇਤਰ ’ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਦਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੁਟੀਅਨ ਜ਼ੋਨ ਵਾਂਗ ਚਰਚਿਤ ਸਿਆਸੀ ਗਲਿਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਇੰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗੱਠਜੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ-ਵਿਗਾੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ ਤੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਗੁਪਤ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਜੁਟਾ ਲਏ ਗਏ ਤਾਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਫੈਦਪੋਸ਼ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ’ਚ ਖਲਬਲੀ ਮਚ ਗਈ।
ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ‘ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼’ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨਾਲ ਇਸੇ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਜਲ-ਬਿਜਲੀ, ਹਥਿਆਰ, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਦੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀ, ਹੋਟਲ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਲਘੂ ਵਿੱਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ (ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ) ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਸੂਚੀ ’ਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਫਿਲਹਾਲ, ਭੱਟ, ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਕੇ ਬਾਲੇਨ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਅਕਸ ਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਾਲੇਨ ਇਸ ’ਚ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
—ਯਸ਼ੋਦਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਲੜਾਈ ਹੋਰ ਤੇਜ਼
NEXT STORY 
