ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਪਰਾਧੀ ਗਿਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
* 24 ਸਤੰਬਰ, 2021 ਨੂੰ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਦੀ ਰੋਹਿਣੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੱਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 2 ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ‘ਜਤਿੰਦਰ ਮਾਨ’ ਉਰਫ਼ ‘ਗੋਗੀ’ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ।
* 8 ਜੁਲਾਈ, 2022 ਨੂੰ ‘ਮੋਗਾ’ (ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ’ਚ ਇਕ ਕੇਸ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ’ਚ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਆਏ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਏਰੀਆ ’ਚ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ’ਚ ਇਕ ਧਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
* 7 ਫਰਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ ‘ਲੁਧਿਆਣਾ’ ’ਚ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ 2 ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ 3 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
* 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2023 ਨੂੰ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਦੇ ‘ਸਾਕੇਤ ਕੋਰਟ ਕੰਪਲੈਕਸ’ ’ਚ ਇਕ ਵਕੀਲ ਨੇ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਆਈ ਇਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ ਉਸ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈ।
* 6 ਜੁਲਾਈ, 2023 ਨੂੰ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਦੀ ‘ਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰੀ’ ਅਦਾਲਤ ’ਚ 2 ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧੜਿਆਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ’ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਧੜੇ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਦੂਜੇ ਧੜੇ ਦੇ ਵਕੀਲ ’ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।
* 4 ਸਤੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ‘ਭਿਵਾਨੀ’ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ’ਚ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਇਕ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ’ਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਅਸਲ ’ਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ‘ਬਿਜੇਂਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਕਾਲਾ’ ਨਾਮੀ 2 ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਸੁਪਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਪਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲੀ ਗਲਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਈ।
* 16 ਮਈ, 2026 ਨੂੰ ‘ਖਰਖੌਦਾ’ (ਹਰਿਆਣਾ) ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਆਏ ‘ਨੀਰਜ’ ਉਰਫ਼ ‘ਕਾਤੀਆ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਸ. ਡੀ. ਐੱਮ. ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਰ ’ਚ ਸਵਾਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ’ਤੇ ਤਾਬੜਤੋੜ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਨੀਰਜ’ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 6 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ‘ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ’ (ਹਰਿਆਣਾ) ’ਚ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਪੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾ ਰਹੇ 7 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਬੜਤੋੜ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਰ ’ਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ’ਤੇ 3 ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ।
* ਅਤੇ ਹੁਣ 20 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ‘ਹਿਸਾਰ’ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਕੋਰਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ’ਚ ਗੈਂਗਸਟਰ ‘ਵਿਨੋਦ ਕਾਣਾ’ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਬਾਹਰੀ ਗੇਟ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ 2 ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਤਾਬੜਤੋੜ 12 ਰਾਊਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ‘ਵਿਨੋਦ ਕਾਣਾ’ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ’ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਗੈਂਗਸਟਰ ਦਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ’ਤੇ ਛੱਰੇ ਲੱਗੇ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ 12 ਅਗਸਤ, 2023 ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਐੱਸ. ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਟ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ’ਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ, ‘‘ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੱਜਾਂ ਸਗੋਂ ਵਕੀਲਾਂ, ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।’’
ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, ‘‘ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਅਦਾਰੇ ਸਭ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ।’’
ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ’ਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਚ ਕਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਨੇਕਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਮਰੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਜੋ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਲੂ ਹਾਲਤ ’ਚ ਹੋਣਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ’ਚ ਪੁਲਸ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਧਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਅਤੇ ਮਾਰ-ਧਾੜ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਪਵੇ।
—ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
‘ਦਿਮਾਗੀ ਨਕਸਲੀਆਂ’ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਤੰਤਰ
NEXT STORY 
