ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ, ‘ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ’ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਸੀ ‘ਸਭ ਕੁਝ’, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜੂਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਾਬਕਾ ਕੈਸੀਨੋ ਮਾਲਕ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਟਰੰਪ ਨੇ ‘ਟਰੁੱਥ ਸੋਸ਼ਲ’ ’ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤੇ ਅੱਠ ਮਿੰਟ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ’ਚ ਜੰਗ ’ਚ ਜਾਣ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ ਦਰਜਨ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਆਸੀਨ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਾਰਤਾ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਦੱਸੇ: ਇਸ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਈਨਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰਾਕਸੀਜ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਰੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; 47 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ’ਤੇ ਹੋਏ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਹਿਸ਼ੀ ਟੀਚਾ ਅਤੇ ਉਹ ਟੀਚਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਸੱਤਾ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ’ਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਘਰੇਲੂ ਘਾਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਫੌਜੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਪਰ ਹੁਣ ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਸਬਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ।
ਉੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲੱਗਭਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ’ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਵਰਧਨ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬੇਸ਼ੱਕ, ਜੇਕਰ ਟਰੰਪ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇਗੀ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਹੀ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਘੱਟ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਇਕ ਬਿਹਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਅਸਲੀ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਹ ਜਾਣਨ ’ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਈਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇੰਨੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ, ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋਣ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਖਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਚੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸੁੰਨੀ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੱਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਇਕ ਢੁਕਵੀਂ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੱਲ ਦੇਣ ’ਚ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਆਰ ਜੀ ਸੀ ਨੇ ਸੱਤਾ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਸਗੋਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ’ਚ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਡਿੱਗ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ 92 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਮਾਣਮੱਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਗਠਿਤ ਘਰੇਲੂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ’ਚੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ: ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ’ਚ 20 ਸਾਲ, ਇਰਾਕ ’ਚ 2003 ਤੋਂ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ’ਚ 2011 ਤੋਂ, ਇਹ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜੀ ਦੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ : ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ’ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛੇੜੀ ਗਈ ਜੰਗ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ।
-ਮਾਰਕ ਚੈਂਪੀਅਨ
ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੀ ਲੋੜ
NEXT STORY 
