ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2014 ਅਤੇ 2019 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਵਾ ਕੇ 2024 ਦੀ ਚੋਣ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ 99 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ’ਤੇ ਤਾਂ ਆ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ 2 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਤਾਂ ਅਤਾ-ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ’ਚ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅਤੀਤ ’ਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ’ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਖੁਦ ਮਾਰੀ ਹੈ।
ਸੱਤਾ ’ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਲਗਾਮ ਲਗਾ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅਤੀਤ ’ਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਉੱਭਰਦੀ ਭਾਜਪਾ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਹਟ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਟੁੱਟਿਆ-ਭੱਜਿਆ ਇਕ ਤੀਜਾ ਮੋਰਚਾ ਆਵੇਗਾ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੱਤਾ ’ਚ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਕਦੋਂ ਗੁਆਉਂਦੀ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਸੂਬੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਖੇਤਰੀ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੱਦਾਵਰ ਨੇਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿਵਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਬਣਾ ਲਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਾਅਦ ’ਚ ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਲਗਾਤਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।
2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਯੂ.ਪੀ.ਏ. ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਖ਼ੈਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਸੋਚਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ’ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ’ਚ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਰੱਖਣ ’ਚ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ, ਕਾਂਗਰਸ ਅੱਜ ਨਾ ਤਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਸ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਕਜੁੱਟ ਰਹਿ ਸਕੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ, ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਆਜ਼ਾਦ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਭਾਵੇਂ ਸਫ਼ਲ ਨਾ ਹੋਏ ਹੋਣ ਪਰ ਮਮਤਾ ਅੱਜ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਕਤ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ’ਚ ਐੱਨ.ਸੀ.ਪੀ. ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ’ਤੇ ਨਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਵਰਤਮਾਨ ’ਚ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ’ਚ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਨੇਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਉਮਰ ’ਚ ਵੀ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ’ਚ ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਫ਼ੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਲੜਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੜੀ ਹੈ।
ਉਸ ’ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਸ ’ਤੇ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਭਾਜਪਾ+ਸੰਘ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਰਜਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਵਰਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਦੀ ਆਸ ’ਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੁਲੇਖੇ ’ਚ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਸੱਤਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ’ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਦਲ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਜਮ੍ਹਾ ਪੂੰਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਜੋੜਨ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ, ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਜੀ, ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਜੀ ਤੱਕ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਬਣੇ ਜਾਂ ਸੱਤਾ ’ਚ ਰਹੇ ਪਰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
-ਵਕੀਲ ਅਹਿਮਦ
ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ
NEXT STORY 
