ਕਹਾਵਤ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਤੇ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਾਬ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾਅ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਜਿੱਤ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਗ ਕਿਉਂ ਜਾਰੀ ਹੈ? ਹਾਲਾਤ ਗਵਾਹ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਜਿਬ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਨਾ ਜੰਗ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ। ਉਹ ਫਸ ਗਏ ਹਨ। 5000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਹ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 44 ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਰਾਕ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਹੋਇਆ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਤਹਿਰਾਨ ’ਚ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਰ੍ਹਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ’ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਹਰ ਖੇਤਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਖਿੱਝ ਕੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੇ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਇੰਨੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਬੱਚੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਕਫ਼ੇ ’ਚ 2 ਵਾਰ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 168 ਬੱਚੀਆਂ ਅਤੇ 14 ਅਧਿਆਪਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਨਵ-ਨਿਯੁਕਤ ‘ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ’ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬਿਆਨ ’ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਗ-ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ‘ਦੰਡਿਤ’ ਕਰ ਕੇ ‘ਮੁਆਵਜ਼ਾ’ ਵਸੂਲਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ 3 ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨੌਸਿੱਖੀਏ ਦਾ ਬੜਬੋਲਾਪਣ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ, ਪਰ ਇੰਨਾ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਰਗਾ ਵਿਰੋਧ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਚੌਧਰ ਦੀ ਚਮਕ ਧੁੰਦਲੀ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਪੈਟਰੋ ਡਾਲਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਝੋਲੀਆਂ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਖਾੜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ’ਚ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਸਿਰਜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਝ ਖੋਖਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਦੀ ਘਟਦੀ ਸਾਖ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ. ਐੱਨ. ਐੱਨ. ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 6 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ 11 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾੜੀ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਇਕ-ਤਿਹਾਈ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਉੱਧਰ, ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਚੀਨ ਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਬਲ, ਦੋਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਸੰਗੀਨ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਖਾੜੀ ਸਥਿਤ ਅੱਡਿਆਂ ’ਤੇ ਮੰਗਵਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ’ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨ ’ਤੇ ਚੀਨ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ? ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਉੱਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁੱਭ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਇਕ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਹੁਣ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਦਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਚਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਜ਼ 20000 ਡਾਲਰ ਵਾਲੇ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਹਿਦ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੂੰ 40 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਜੇਕਰ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਬਦਹਾਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਪੇਨ ਨੇ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ’ਚ ਆਪਣਾ ਦੂਤਘਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਟਲੀ ਵਰਗੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਇਸ ਅਵਿਵੇਕੀ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ 102 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਸਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜਖੜਾਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਖੁਦ ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਹੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜ਼ੋਰ ਫੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ, ਜਲਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੱਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜ਼ੋਰ ਮਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਝ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। 9/11 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਲਗਾਤਾਰ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਲੜਾਈਆਂ ’ਚ ਫਸਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਬਦਹਾਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ, ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗ ਚੀਨ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ 1979 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਲਗਭਗ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਅਤੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਐੱਲ. ਪੀ. ਜੀ. ਗੈਸ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਾੜੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨ ਬੰਦ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਆ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸੇ ਲਈ ਅਹਿਤਿਆਤ ਵਰਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਗੈਸ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਰੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਵੀ ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਗੈਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ’ਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਢਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ’ਚ ਮੈਨਿਊ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-ਸ਼ਸ਼ੀ ਸ਼ੇਖਰ
ਭਾਰਤੀ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹਨ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
NEXT STORY 
