ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਔਰਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ 8.8 ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 23 ਫੀਸਦੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਦਕਿ 6.8 ਕਰੋੜ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇਖਣ (LFS) 2024/25 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ 14 ਫੀਸਦੀ ਸੀ, ਜੋ 2024 ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ 22 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੀਆਂ ਅਣ-ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਰਕਰ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP) ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚੂਨ, ਥੋਕ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ 2 ਤੋਂ 3 ਫੀਸਦੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਮਲੇਸ਼ੀਆ: 56 ਫੀਸਦੀ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ: 54 ਫੀਸਦੀ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼: 40 ਫੀਸਦੀ
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ: 33 ਫੀਸਦੀ
ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਅਹਿਮ ਖ਼ਬਰ- ਇਮਰਾਨ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ! ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕਰ'ਤੀ ਇਹ ਮੰਗ
ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਕ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ 84 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ,ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੇ 13 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਔਸਤਨ 26 ਘੰਟੇ (ਦੁਗਣਾ ਸਮਾਂ) ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਕਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 56 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਿਰਫ਼ 1 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (PIDE) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਿਨਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ 15,348 ਅਰਬ (ਲਗਭਗ 15.3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਣ-ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP) ਦਾ 24 ਫੀਸਦੀ (23,494 ਅਰਬ ਰੁਪਏ) ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 9,602 ਅਰਬ ਰੁਪਏ (ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ 63%) ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ (ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ), ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਸਸਤੇ ਕੇਂਦਰ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ, ਲਚਕੀਲੇ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਡੇਅ-ਕੇਅਰ ਵਰਗੇ ਜਨਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
ਨੋਟ- ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰ ਦਿਓ ਰਾਏ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸੰਕਟ ! ਹਰ ਸਾਲ ਪੈ ਰਿਹਾ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਘਾਟਾ
NEXT STORY 
