ਧਰਮ ਡੈਸਕ - ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਭੈਣ ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਧਾਮ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਨੰਤਵਰਮਨ ਚੋਡਗੰਗਾ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੰਗਭੀਮਾ ਦੇਵ ਤੀਜੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ, ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਹਰ 12 ਜਾਂ 19 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਬਾਕਲੇਬਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਕਲਿੰਗਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਕਰ ਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ - ਸਿੰਘਦੁਆਰ, ਹਸਤੀਦੁਆਰ, ਅਸ਼ਵਦੁਆਰ ਅਤੇ ਵਿਆਘਰਦੁਆਰ।
ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ
ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ 'ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ' ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਗੁੰਡੀਚਾ ਮੰਦਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਰਹੱਸ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਝੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਦਰ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਝੰਡਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਵਜ (ਝੰਡਾ) ਬਦਲਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਧਾਰਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ 800 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 20 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਤਿਕੋਣਾ ਝੰਡਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ 'ਚੋਲਾ' ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਇੱਕ ਭਗਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਝੰਡਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਕਾਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੰਡੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਰਥ
ਇਸ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੰਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਹ ਏਅਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਝੰਡਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਝੰਡਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਹਸੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੈ। ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ 214 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਨਵਾਂ ਝੰਡਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੰਡਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਦੀਵੀਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Youtuber ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਰੰਗਰਲੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਰੰਗੇ ਹੱਥ ਫੜ੍ਹੀ ਗਈ ਪਤਨੀ, ਫਿਰ...
NEXT STORY 
